^{PRZEGLĄD KAZACHSTAŃSKI}

Ostatnie trzęsienie w Kazachstanie obnażyło nieprzygotowanie lokalnych służb do walki z żywiołem, co zmusiło prezydenta Nursułtana Nazarbajewa do natychmiastowych działań dotyczących planu zarządzania kryzysowego. Natomiast sugestia lekarza sanitarnego Rosji, żeby zabronić importu gruzińskiego wina, wywołała oburzenie wśród amatorów tego trunku.

Główny lekarz sanitarny Rosji Giennadij Oniszczenko w wystąpieniu z 5 maja poinformował, że Kazachstan i Białoruś powinny zabronić sprzedaży gruzińskich win i wody mineralnej na swoim terytorium. Federacja Rosyjska uczyniła to jeszcze pięć lat temu, argumentując swoją decyzję tym, że gruzińskie wina i woda mineralna nie spełniają norm sanitarno-epidemiologicznych. Według Oniszczenki, Kazachstan i Białoruś związane unią celną z Rosją powinny postąpić podobnie. Jego wypowiedź wywołała burzę w kazachstańskich mediach. Prezes stowarzyszenia producentów napojów alkoholowych KazAlko Amirżan Kalijew w wywiadzie dla „Tengri News” podkreślił, że Kazachstan jest drugim co do wielkości (zaraz po Ukrainie) importerem gruzińskich napojów i w ogóle nie powinno się rozpatrywać wprowadzenia takiego zakazu, zwłaszcza że gruzińskie wina są w Kazachstanie popularne i wysoko cenione. Jednocześnie przedstawiciele kazachskiego Ministerstwa Rozwoju Gospodarczego i Handlu oświadczyli, że strona rosyjska nie zgłosiła jeszcze oficjalnych roszczeń w związku ze sprzedażą gruzińskiego wina i wody mineralnej w Kazachstanie. Podkreślono także, że wprowadzony w jednym z państw unii celnej zakaz importu danego towaru nie wymaga natychmiastowego wprowadzenia analogicznego zakazu w innych państwach członkowskich.

Idea unii celnej Rosji, Białorusi i Kazachstanu związana jest ze wzmocnieniem więzi handlowych pomiędzy jej sygnatariuszami poprzez stworzenie wspólnej przestrzeni gospodarczej. Pierwsze porozumienie o wspólnej taryfie celnej w imporcie zostało podpisane w listopadzie 2009 roku przez prezydentów Rosji, Białorusi i Kazachstanu. Formalnie unia celna zaczęła istnieć od 1 stycznia 2010 roku, jednakże dopiero w lipcu 2010 roku podczas szczytu Euroazjatyckiej Wspólnoty Gospodarczej w Astanie państwa członkowskie podpisały oświadczenie o wejściu w życie kodeksu unii celnej, bez którego unia nie mogła sprawnie funkcjonować. Według danych polskiego Ministerstwa Gospodarki, Kazachstanowi udało się wynegocjować okresy przejściowe w dochodzeniu do stawek wspólnej taryfy celnej dla ponad 400 pozycji taryfowych. Wśród nich znalazły się między innymi tworzywa sztuczne, produkty farmaceutyczne, maszyny i urządzenia. Dla Kazachstanu udział w unii celnej wiąże się z ułatwieniem dostępu do rynku rosyjskiego i białoruskiego jego wyrobów maszynowych dla przemysłu naftowego, wydobywczego i metalurgicznego.

Cały czas trwają prace nad ujednoliceniem norm sanitarnych, certyfikatów, wzorów dokumentów niezbędnych przy odprawie celnej i innymi technicznymi uzgodnieniami. Rozważa się także wprowadzenie wspólnej polityki walutowej. Kazachstański senat niedawno ratyfikował dokument o zasadach polityki walutowej w unii celnej, w którym przewiduje się działania podejmowane przez banki narodowe Kazachstanu, Białorusi i Rosji, między innymi koordynację kursu walut narodowych we wzajemnych rozliczeniach czy też kontrolę przepływu papierów wartościowych i środków pieniężnych na terytorium unii celnej. Kolejnym etapem integracji państw należących do unii celnej ma być utworzenie w 2012 roku wspólnej przestrzeni gospodarczej.


Pięć dni po trzęsieniu ziemi, które nastąpiło 1 maja w pobliżu Ałmaty – największego miasta i skupiska ludzkiego w Kazachstanie – władze państwa rozpoczęły wyciąganie wniosków, gdyż wydarzenie to pokazało, że zarówno kazachskie społeczeństwo, jak i organy bezpieczeństwa nie są dobrze przygotowane do szybkiej reakcji na klęski żywiołowe. Minister do spraw sytuacji nadzwyczajnych Władimir Bożko oświadczył, że pracownicy jego resortu zostaną pociągnięci do odpowiedzialności za dezinformację obywateli, która wywołała niepotrzebną panikę w społeczeństwie. Informacja o sile trzęsienia ziemi – szacowanej na 5,4 stopnia w skali Richtera – ukazała się najpierw na stronie internetowej służby geologicznej Stanów Zjednoczonych, natomiast witryna Ministerstwa Sytuacji Nadzwyczajnych nie zawierała dokładnych danych na ten temat. Według oświadczenia Władimira Bożki, problem komunikacyjny pojawił się na linii Ministerstwo Sytuacji Nadzwyczajnych-Instytut Sejsmologii, gdyż zabrakło jasnego oświadczenia o charakterze i sile wstrząsów. Ponadto na portalach społecznościowych umieszczano sprzeczne informacje o zapowiadanych wstrząsach. Przykładowo, na Twitterze została rozprzestrzeniona informacja, że w nocy z 1 na 2 maja odbędą się kolejne wstrząsy o sile ośmiu-dziewięciu stopni w skali Richtera. Wiadomość spowodowała sporą panikę wśród mieszkańców Ałmaty, którzy o północy tłumnie wylegli na ulice miasta. Pomimo to, według danych służb porządkowych, nie odnotowano zwiększonej liczby włamań do opuszczonych pospiesznie mieszkań.

Prezydent Nursułtan Nazarbajew polecił wypracować plan szybkiego reagowania na trzęsienia ziemi i inne klęski żywiołowe w Kazachstanie. Mają się tym zająć pracownicy czterech ministerstw: Ministerstwa Sytuacji Nadzwyczajnych, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Ministerstwa Edukacji i Nauki oraz Ministerstwa Komunikacji. Jednocześnie jeden z operatorów telefonii komórkowej Tele2 Kazachstan zaoferował usługę szybkiego informowania swoich klientów o klęskach żywiołowych za pomocą SMS-ów. Nie wyklucza się także możliwości przyjęcia ustawy dotyczącej klęsk żywiołowych, w której będzie znajdować się zapis o nałożeniu obowiązku na operatorów telefonii komórkowej informowania społeczeństwa krótkimi SMS-ami.

Naukowcy z kazachstańskiego Instytutu Sejsmologii stwierdzili, że pierwszomajowe trzęsienie ziemi było największym od kilkudziesięciu lat w tym rejonie. Dyrektor Instytutu Abdulaziz Abdullajew zaproponował utworzenie specjalnego biura, które zajmowałoby się monitoringiem ruchów sejsmologicznych i zakładałoby ścisłą współpracę między przedstawicielami poszczególnych ministerstw i pracownikami naukowymi.

Agnieszka Słomian