^{PRZEGLĄD GRUZIŃSKI}

W Tbilisi po staremu: inflacja rośnie, opozycja próbuje znaleźć optymalną formułę dla swojej działalności, nadal trwa spór na linii Tbilisi-Moskwa, a Abchazi przygotowują się do przedterminowych wyborów prezydenckich.

3 czerwca Gruziński Urząd Statystyczny poinformował, że inflacja wciąż rośnie. W maju bieżącego roku wyniosła ona 14,3 procent. W porównaniu z cenami w maju zeszłego roku ceny żywności i napojów bezalkoholowych wzrosły o 30,7 procent. Najbardziej podrożały owoce – o 93,7 procent, następnie warzywa – o 41,3 procent, chleb i nabiał – o 25,8 procent, oraz mięso – o 23,3 procent. Ceny paliw wzrosły o 21,4 procent. Zmniejszeniu uległy jedynie opłaty za usługi telekomunikacyjne (spadek o 13,1 procent w porównaniu z zeszłym rokiem).

Pomimo działań antyinflacyjnych gruzińskiego prezydenta i rządu koszty życia w Gruzji w dalszym ciągu wzrastają. Stan ten w przyszłości przełożyć się może na wzrost niezadowolenia społecznego i stać się przyczyną protestów antyrządowych.


3 czerwca doszło do dalszej fragmentaryzacji gruzińskiej opozycji. Po zakończonych fiaskiem protestach antyprezydenckich z końca maja dwóch liderów i współzałożycieli działającej od października 2010 roku Partii Gruzji – Lewan Gaczecziladze oraz Koka Guntsadze – postanowiło opuścić jej szeregi. Lewan Gaczecziladze był głównym kontrkandydatem Micheila Saakaszwilego w wyborach prezydenckich w 2008 roku wystawionym przez tak zwaną zjednoczoną opozycję.

Politycy zarzucili liderowi partii, byłemu rzecznikowi praw obywatelskich Gruzji, Sozaremu Subari nieuzasadnione odstąpienie od wspólnej akcji protestacyjnej przeciw rządom prezydenta Micheila Saakaszwilego z Ruchem Demokratycznym-Zjednoczoną Gruzją Nino Burdżanadze. Partia Gruzji odwołała zaplanowaną pierwotnie na 25 maja demonstrację pod hasłem „Dzień gniewu”. Panowie oświadczyli, że nie konsultowano z nimi tej decyzji i de facto zostali odsunięci od wpływu na linię polityczną ugrupowania.

Rozłam w szeregach Partii Gruzji i klęska protestów zorganizowanych przez siły polityczne skupione wokół byłej przewodniczącej gruzińskiego parlamentu Nino Burdżanadze świadczą o głębokim kryzysie gruzińskiej opozycji, szczególnie tej zaliczanej do tak zwanego nurtu radykalnego.


7 czerwca partie opozycyjne skupione w nieformalnej „grupie ośmiu”, które od jesieni zeszłego roku biorą udział w rozmowach ze stroną rządową nad reformą kodeksu wyborczego, we wspólnym oświadczeniu zapowiedziały początek kampanii mającej na celu budowę publicznego poparcia dla ich propozycji w tej kwestii.

Akcja tych ugrupowań ma polegać na uświadamianiu Gruzinów o istocie sporu pomiędzy partią rządzącą a opozycją. Po jej zakończeniu zostanie przeprowadzona wielka ankieta na temat zmian w przepisach wyborczych. Liderzy ośmiu partii oświadczyli, że będzie to też przygotowanie gruntu pod ewentualne protesty społeczne, jeśli dialog władzy z opozycją zakończy się fiaskiem. Ponadto zarzucili Zjednoczonemu Ruchowi Narodowemu brak gotowości do jakiegokolwiek kompromisu w sprawie reformy kodeksu wyborczego.

Celem ośmiu partii opozycyjnych jest zmiana systemu większościowego na proporcjonalny, który w bardziej precyzyjny sposób odzwierciedlałby preferencje wyborcze Gruzinów. Natomiast ugrupowanie prezydenta Micheila Saakaszwilego obstaje za podniesieniem liczby jednomandatowych okręgów wyborczych, co zwiększałoby szansę na sukces wyborczy tej partii.


7 czerwca zakończyła się szesnasta runda rozmów genewskich toczonych od czasu zakończenia wojny gruzińsko-rosyjskiej między Moskwą a Tbilisi pod auspicjami Unii Europejskiej, Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. Przedstawiciel Brukseli Pierre Morel oświadczył, że sytuacja w regionie Kaukazu jest stabilna, jednak nieprzewidywalna z racji odbywających się incydentów.

Przewodniczący gruzińskiej delegacji, sekretarz Rady Bezpieczeństwa Narodowego Giga Bokeria zagroził wycofaniem Gruzji z rozmów, jeśli Federacja Rosyjska nie zaprzestanie prowadzenia „polityki terroryzmu państwowego”. Odniósł się w ten sposób do rzekomych prób terrorystycznych, udaremnionych przez gruzińskie władze w ostatnim czasie, o których  zorganizowanie Tbilisi oskarżyło rosyjskie służby specjalne. Wiceminister spraw zagranicznych Rosji Grigorij Karasin określił gruzińskie zarzuty mianem prowokacji.


31 maja gruziński parlament przyjął Kartę Wolności, czyli pakiet ustaw mających na celu rozliczenie się z komunistyczną przeszłością państwa. Nowe prawodawstwo dotyczy likwidacji symboli ideologii totalitarnych w przestrzeni publicznej i ograniczenia dostępu do pełnienia funkcji państwowych byłym wysokim funkcjonariuszom partyjnym oraz pracownikom i współpracownikom radzieckich służb specjalnych. Do realizacji tego zadania zostanie powołana specjalna komisja przy prezydencie, która będzie gromadziła informacje na temat obecności symboliki totalitarnej w przestrzeni publicznej oraz prowadziła lustrację kandydatów na stanowiska państwowe.

Pomimo że odpowiednie przepisy uchwalono dopiero teraz, to od pewnego czasu trwa w Gruzji proces dekomunizacji. Warto wspomnieć chociażby o usunięciu radzieckiego monumentu wojennego w Kutaisi w 2009 roku i pomnika Józefa Stalina w Gori w 2010 roku. Działanie gruzińskiego parlamentu wywołało negatywną reakcję Rosji.


W związku ze śmiercią prezydenta Abchazji Siergieja Bagapsza, 6 czerwca abchaski parlament zdecydował, że przedterminowe wybory prezydenckie odbędą się 26 sierpnia bieżącego roku. Będzie to data symboliczna, gdyż przypadnie na trzecią rocznicę uznania niepodległości Abchazji przez Federację Rosyjską po wojnie gruzińsko-rosyjskiej z sierpnia 2008 roku. Parlament abchaski zaapelował do partii politycznych i społeczeństwa o powściągliwość i wzajemne poszanowanie w czasie zbliżającej się kampanii wyborczej. Oficjalne zgłaszanie kandydatów nastąpi między 27 czerwca a 17 lipca.

W wyborach najpewniej weźmie udział trzech kandydatów: wiceprezydent Abchazji, obecnie pełniący obowiązki prezydenta Aleksandr Ankwab (kontynuator linii Bagapsza), obecny premier i były minister spraw zagranicznych Abchazji Siergiej Szamba (reprezentujący nurt niepodległościowy) oraz były wiceprezydent kraju Raul Chadżimba (przedstawiciel partii Moskwy). W przedwyborczych spekulacjach pojawia się także nazwisko czwartego pretendenta – polityka i biznesmena Besłana Butby.

Wojciech Wojtasiewicz