Przed Euro 2012 Polska i Ukraina mają wiele do zrobienia, aby ograniczyć do minimum przejawy dyskryminacji na własnych stadionach.

Gdy w sejmie rozpoczynała się konferencja organizowana przez Football Against Racism in Europe i Stowarzyszenie „Nigdy Więcej”, to – mimo poparcia dla wszystkich akcji przeciwko wykluczeniom – nie do końca wiedziałem, po co się tam znalazłem. Ja, czyli osoba, dla której piłka nożna jest całkowicie nieatrakcyjna. Jednak następnego dnia, po zakończeniu tej debaty, wiedziałem, że był to dobrze spędzony czas. Może właśnie dlatego, że sceptycznie podchodzę do futbolu, dyskusje te były dla mnie tym bardziej cenne. Po dwóch dniach rozmów zrozumiałem, że gra w piłkę nie musi być tylko rywalizacją, ale również przykładem współpracy i szacunku, opartym na sportowych umiejętnościach, a nie wyglądzie, religii czy orientacji seksualnej.

W Polsce chodzenie na mecze często związane jest przede wszystkim z szukaniem awantur i propagowaniem skrajnie prawicowych haseł (w końcu nie bez kozery widuje się pseudokibiców pośród oenerowców i wszechpolaków). Podobne problemy nękają Ukrainę, gdzie kibice przynoszą na mecze banery z nazistowskimi hasłami i portretami Stepana Bandery. I również, podobnie jak w Polsce, często takie wybryki usprawiedliwia się budowaniem tożsamości i patriotyzmem (chociaż przeważnie głoszą je osoby zaangażowane ideologicznie), co ma odsunąć debatę nad tym zjawiskiem. Eksperci zajmujący się walką z rasizmem i ksenofobią na stadionach i poza nimi otwarcie przyznają, że problem istnieje.
– Rasizm i ksenofobia są poważnymi problemami na naszych stadionach – mówił Rafał Pankowski z „Nigdy Więcej” i FARE. – Cały czas brakuje konkretnych, zdecydowanych działań.
Mimo że obraz przedstawiony przez reprezentantów polskich ministerstw jest odmienny od tego, jaki prezentują osoby związane z ruchem antyfaszystowskim, i przejaskrawiony (według przedstawicielki MSWiA, policja jest coraz łagodniejsza i otwarta na inne kultury; reprezentant MEN twierdzi, że głównym celem szkół jest wielokulturowość i tak dalej), to cieszy jednomyślność urzędników (przynajmniej na poziomie retoryki), że walka z rasizmem i ksenofobią jest czymś oczywistym i nie podlega dyskusji.
– Mam nadzieję, że moja obecność będzie sygnałem, że rząd nie unika trudnych problemów – powiedział minister sprawiedliwości Krzysztof Kwiatkowski.
– Goszczenie was tutaj [w siedzibie MSZ – przyp. autora] jest dla nas tak oczywiste, jak to, że państwo ściąga podatki – orzekł podsekretarz stanu w MSZ Krzysztof Stanowski.

To naprawdę ważne słowa, szczególnie przed nadchodzącymi Mistrzostwami Europy w Piłce Nożnej, które Polska organizuje wraz z Ukrainą w 2012 roku. Jak mówił Pankowski, to nie może być tylko budowa infrastruktury, autostrad czy stadionów, ale przede wszystkim praca społeczeństwa nad własnymi aspiracjami i mentalnością. To właśnie Euro 2012 będzie prawdziwym testem dla polskiego i ukraińskiego społeczeństwa na otwartość, zrozumienie i szacunek dla różnic kulturowych istniejących na świecie. Prawdopodobnie wielu mieszkańców Polski i Ukrainy po raz pierwszy zobaczy trybuny, na których nie będą zasiadali tylko kibice dwóch przeciwnych drużyn, ale obywatele różnych państw europejskich. Dlatego Euro 2012 to przede wszystkim wielka odpowiedzialność, test na dojrzałość naszej demokracji i pokazanie, że kibice wcale nie chcą widzieć podczas meczu antysemickich haseł, celtyckich krzyży ani swastyk.

Pankowski nie może obiecać, że organizacjom walczącym z rasizmem uda się wyplenić stadionowy rasizm i ksenofobię do 2012 roku, dlatego każdy, komu rzeczywiście zależy na sporcie i życiu w demokratycznym społeczeństwie, powinien zrobić wszystko, żeby – wtórując za kampanią Stowarzyszenia „Nigdy Więcej” – wykopać rasizm ze stadionów!

Paweł Pieniążek

--
„Monitoring and Counteracting Racism in Football and Beyond”, konferencja w Warszawie, 14-15 czerwca 2011 roku
Organizatorzy: Stowarzyszenie „Nigdy Więcej”, Kampania „Wykopmy Rasizm ze Stadionów”, Football Against Racism in Europe

Konferencja „Monitoring and Counteracting Racism in Football and Beyond” odbyła się pod patronatem „Nowej Europy Wschodniej”.