^{PRZEGLĄD CENTRALNOAZJATYCKI}

Za trzy lata nad ziemią ma krążyć pierwszy turkmeński sztuczny satelita. W Kazachstanie panuje klęska urodzaju zbóż, a nad Tadżykistanem wisi groźba embarga na warzywa.
 

Turkmenistan

Wiadomo już, kto zaprojektuje, zbuduje i umieści na orbicie pierwszego turkmeńskiego sztucznego satelitę. Umowa podpisana z francuską firmą Thales Alenia Space Company przewiduje realizację tego ambitnego zadania do sierpnia 2014 roku, zapewnienie całodobowego nadzoru nad satelitą przez piętnaście lat oraz szkolenia dla turkmeńskich specjalistów. Przedsiębiorstwo należy do liderów światowego przemysłu kosmicznego – twierdzi turkmeńska Państwowa Agencja Informacyjna TDH. Dysponuje siecią firm we Francji, Włoszech, Belgii i Hiszpanii, które zajmują się przede wszystkim produkcją sztucznych satelitów i ich wyposażenia. W maju tego roku prezydent  Gurbanguły Berdimuhamedow specjalnym dekretem utworzył Narodową Agencję Przestrzeni Kosmicznej. Instytucja odpowiadać ma za kontrolę orbity geostacjonarnej, zapewnienie łączności satelitarnej, badania kosmosu i zarządzanie sztucznym satelitą okołoziemskim.

 
Turkmenistan ma swojego nowego idola. Został nim student Wydziału Sztuk Teatralnych Instytutu Kultury. Sohbet Kasimow wygrał finałowe zmagania w turkmeńskiej preselekcji do międzynarodowego konkursu piosenki Eurasia Star. W finale zmagań w Aszkabadzie wystartowało dziesięciu spośród stu uczestników eliminacji. Jury, w którego składzie pracowało dwoje artystów z tytułem Ludowego Artysty  Turkmenistanu Annaguły Muratdurdiew i Atagiełdy Kariagdiew oraz turecki piosenkarz Burak Kut, za najlepszą piosenkę uznało You’ll Look at Me w wykonaniu Sohbeta Kasimowa. Z mniejszym uznaniem jurorów spotkali się natomiast Atajan Berdiew z utworem o wymownym tytule Ashgabat i Nuriagdy Rediepow, który zaśpiewał kompozycję pod tytułem Beloved.
 
Tadżykistan
 
Tadżykistan świętował Narodowy Dzień Flagi. Z tej okazji w stolicy kraju zorganizowano okolicznościowy trzydziestopięciokilometrowy maraton. Poza tym, we wszystkich placówkach edukacyjnych w Duszanbe przeprowadzono specjalne lekcje poświęcone fladze narodowej i jej symbolice. Obchody zgromadziły w centrum Duszanbe pod największym na świecie masztem flagowym około dziesięciu tysięcy osób. Po raz pierwszy Tadżykistan obchodził Dzień Flagi Narodowej 24 listopada 2009 roku.

 
Rosyjska agencja nadzoru fitosanitarnego grozi czasowym zamrożeniem importu tadżyckich warzyw. Agencja RIA Novosti donosi, że Rosjanie wezwali Ministra Rolnictwa Tadżykistanu do zapewnienia zgodności eksportowanej do Federacji żywności z rosyjskimi i międzynarodowymi wymogami fitosanitarnymi. Z kolei szef rosyjskiego sanepidu Giennadij Oniszczenko zagroził możliwością wprowadzenia testów medycznych dla imigrantów z Tadżykistanu. Tadżykowie mają być badani na obecność wirusa HIV i gruźlicy. Nie wiadomo, dlaczego wykonywane mają być akurat takie testy, pewne jest natomiast to, że badania miałyby trwać do czasu, w którym Rosjanie uznają, iż tadżyccy robotnicy nie stanowią zagrożenia dla zdrowia mieszkańców Federacji. Chodzi o to, jak twierdzi rosyjski sanepid, by opieka medyczna w Tadżykistanie była zapewniona w co najmniej minimalnym zakresie. Stosunki rosyjsko-tadżyckie pogorszyły się od momentu skazania przez miejscowy sąd dwóch rosyjskich pilotów na osiem i pół roku więzienia za przemyt, nielegalne przekraczanie granicy i łamanie przepisów dotyczących międzynarodowego ruchu lotniczego.
 
Kazachstan
 
Rekordowe zbiory zbóż w Kazachstanie. W tym roku zebrano ich aż trzydzieści milionów ton, z czego połowa trafi na eksport – informuje kazachski dziennik „Express-K”. Problemem jest jednak zdolność przeładunkowa jedynego kazachskiego portu morskiego Aktau. Terminale są w stanie obsłużyć zaledwie pięćdziesiąt tysięcy ton pszenicy miesięcznie, ale po rekordowych zbiorach miejscowe koleje mają tylko w listopadzie zlecenia na transport dziewięćdziesięciu ośmiu tysięcy ton. W związku z tym w porcie panuje spore zamieszanie. Niektórzy z eksporterów gotowi są wysyłać zboże w wielkich paczkach, po około tony pojemności każda, byleby tylko na czas wywiązać się z kontraktu, mimo że sposób przewozu ziarna wpływa znacząco na jego jakość. Trwają prace projektowe nad budową nowego terminala o zdolności przeładunkowej do miliona ton. Póki co, zarządzający obecnie terminalem zbożowym wynajęli na rok z Petersburga i Morza Azowskiego kilka statków o ładowności pięciu tysięcy ton, które pomogą eksportować kazachskie zboże.
 

Stolica Kazachstanu Astana będzie korzystać w przyszłości ze specjalnych kolektorów słonecznych – informuje o tym serwis Tengrinews.kz. Urządzenia te są dwukrotnie bardziej wydajne niż tradycyjne baterie, których efektywność sięga zaledwie 20 procent. Nowoczesne kolektory w odróżnieniu od baterii oprócz elektryczności produkują także ciepło.  Użycie kolektorów w ciągu dnia do oświetlenia miasta oraz budynków ma pozwolić osiągnąć oszczędności w wydatkach podobno aż na poziomie 80 procent. Projekt dotyczący kolektorów słonecznych to kolejny element strategii rozwoju Kazachstanu do 2020 roku. Pod koniec tego roku pilotażowo w ochronie zdrowia i szkolnictwie w Astanie mają być wdrażane nowoczesne rozwiązania technologiczne w ramach projektu Smart Astana, którego realizację zaplanowano na co najmniej dwadzieścia lat.

 
Kazachstan i Ukraina wybudują wspólnie fabrykę samolotów. Podpisane w Astanie porozumienie przewiduje wytwarzanie maszyn typu AN-140-100. Inwestycja ma kosztować 150 milionów dolarów. Zakłady mają powstać już w przyszłym roku. W 2012 roku mury fabryki mają opuścić także pierwsze trzy samoloty pasażerskie. Kolejne osiem powstanie w 2013 roku, a następne rok później. Ukraiński premier Mykoła Azarow, który uczestniczył w podpisaniu kontraktu pomiędzy kazachskim AeroKZ LLP i ukraińską korporacją Antonow, twierdzi, że samoloty ze wspólnej fabryki będą tańsze niż ich zagraniczne odpowiedniki i przeznaczone przede wszystkim do obsługi lokalnych lotnisk.

Robert Rajczyk