Ta strona używa ciasteczek, dowiedz się więcejOK
Jak wyglądał początek końca ZSRR
2016-12-16
Andrzej Brzeziecki

16 grudnia 1986 roku miała miejsce jedna z najważniejszych rozmów telefonicznych w historii Związku Radzieckiego. Była krótka, ale okazała się tym kamyczkiem, który poruszył lawinę, grzebiąc imperium.

 

To musiał być jeden z najdziwniejszych dni w życiu Andrieja Sacharowa, choć przecież ten wybitny fizyk i laureat Nagrody Nobla widział już bardzo wiele. Późnym wieczorem 15 grudnia 1986 roku, gdy wraz ze swoją żoną Jeleną Bonner, którą pieszczotliwie nazywał Lusią, siedzieli w fotelach w ich mieszkaniu w mieście Gorki i oglądali telewizję, ktoś zadzwonił do drzwi. Chwila wahania. Było późno, a Andriej Dmitrijewicz i jego małżonka nie mieli w mieście przyjaciół, którzy mogliby złożyć niezapowiedzianą wizytę. Sacharow jednak otworzył, choć obawiał się kolejnej rewizji. W progu stało dwóch monterów i funkcjonariusz KGB, który sucho oznajmił, że kazano założyć telefon. Gdy było już po wszystkim, ten sam funkcjonariusz powiedział: „Jutro o dziesiątej będą do was dzwonić".

Najsłynniejszy dysydent ZSRR, jak sam potem wspominał, nie wiedział, co myśleć. Mijał już siódmy rok zesłania do zamkniętego miasta Gorki (Niżnyj Nowgorod). Sacharow podejrzewał, że może znów chodzi o jakiś wywiad – konsekwentnie ich odmawiał, bojąc się manipulacji. Następnego dnia czekał jednak przy aparacie, ale o godzinie 10 nikt nie zadzwonił. O 11 ani w południe też zresztą nie. Dopiero o 15, gdy zrezygnowany postanowił wyjść do sklepu po chleb, aparat się odezwał. Sacharow podniósł słuchawkę i usłyszał kobiecy głos: „Będzie z panem rozmawiał Michaił Siergiejewicz". Po chwili padły słowa: „Dzień dobry. Tu Gorbaczow". A zaraz potem te najważniejsze: „Będzie pan mógł wrócić do Moskwy".

 

Andrzej Brzeziecki jest redaktorem naczelnym NEW.

 

To fragment artykułu, który ukazał się w najnowszym numerze „Polityki" (nr 51/2016). Więcej na Polityka.pl.

Wykorzystane zdjęcie: GaHetNa (Nationaal Archief NL) (cc by-sa 3.0) commons.wikimedia.org


Polecamy inne artykuły autora: Andrzej Brzeziecki
Powrót
Najnowsze

Paradoksy pracy tłumacza

20.09.2017
Aneta Kamińska, Eugeniusz Sobol
Czytaj dalej

Naftowa sztama

15.09.2017
Aneta Strzemżalska
Czytaj dalej

Tłoczno w Tbilisi

14.09.2017
Wojciech Wojtasiewicz
Czytaj dalej

Oblicza rosyjskiego terroru

11.09.2017
Wacław Radziwinowicz Zbigniew Rokita
Czytaj dalej

Patrzeć i widzieć

08.09.2017
Anna Dąbrowska
Czytaj dalej

Niemieccy bezprizorni

06.09.2017
Zbigniew Rokita
Czytaj dalej

copyrights © 2010-2017 by Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu