Ta strona używa ciasteczek, dowiedz się więcejOK
Akcja „Wisła” w 1947 r.: wydarzenia, konteksty, współczesna kwalifikacja
2017-04-07
NEW

NEW, patron wydarzenia, zaprasza na konferencję Akcja „Wisła” w 1947 r.: wydarzenia, konteksty, współczesna kwalifikacja: 24 kwietnia, Warszawa (Pałac Staszica, Nowy Świat 72).

Konferencja organizowana jest przez Instytut Studiów Politycznych PAN pod patronatem Polsko-Ukraińskiego Forum Partnerstwa przy MSZ. Odbędzie się niemal równo w siedemdziesiątą rocznicę Akcji „Wisła”.

Program konferencji.

Decyzję o przeprowadzeniu Akcji Biuro Polityczne PPR podjęło miesiąc wcześniej, dzień po śmierci wiceministra obrony narodowej gen. Karola Świerczewskiego „Waltera” w zasadzce zorganizowanej przez dwie sotnie Ukraińskiej Powstańczej Armii w Jabłonkach koło Baligrodu. Przypadkowe zabicie tego dowódcy w Bieszczadach wykorzystano do uzasadnienia planu deportacji. Nie zdoławszy, pomimo wysiedlenia prawie pół miliona Ukraińców i Łemków do USRR w latach 1944-1946 w ramach tzw. repatriacji, zniszczyć UPA w południowo-wschodniej Polsce. Aby więc całkowicie odciąć tę partyzantkę od ludzkiego zaplecza, postanowiono pozostałych przedstawicieli tych dwóch narodów przymusowo wysiedlić z ziem ojczystych na Ziemie Zachodnie i Północne („za Wisłę”). Celem operacji była pełna asymilacja „do polskości”. Oznaczała ona zastosowanie zasady odpowiedzialności zbiorowej wobec wszystkich członków mniejszości narodowej (władze traktowały Łemków jako część narodu ukraińskiego). Akcja przybrała formę czystki etnicznej, którą Wojsko Polskie przeprowadziło do 31 lipca 1947 roku.

Opinia publiczna przyjęła operację „Wisła” przeważnie ze zrozumieniem. W pamięci uchodźców i wielu Polaków przesiedlonych na ziemie zachodnie tkwiły masowe zbrodnie przeprowadzone przez UPA na Polakach na Wołyniu i w Galicji Wschodniej w latach 1943-1944. Społeczeństwo dopiero co wyszło z wojny, w której zasada odpowiedzialności zbiorowej wobec całych narodów u obu okupantów była na porządku dziennym.

Ostatecznie wysiedlono 140 tysięcy osób, co spowodowało niemal pełną depopulację pogranicza ukraińsko-polskiego po zachodniej stronie linii Curzona. Deportowani zajmowali gospodarstwa poniemieckie według zasady, że w jednej osadzie nie mogą stanowić więcej niż 10 procent ogółu osadników. Doprowadziło to do ich rozrzucenia na terytoriach sięgających od wschodnich Mazur po Dolny Śląsk. Przedstawicieli inteligencji ukraińskiej i łemkowskiej (między innymi duchownych) oraz szeroki krąg osób podejrzanych o współpracę z UPA, przeważnie zwykłych chłopów, w liczbie przekraczającej 3800 umieszczono w Centralnym Obozie Pracy w Jaworznie na Śląsku.

Rygory stosowane wobec Ukraińców i Łemków zelżały nieco po 1956 roku, skutkiem czego stały się możliwe ich indywidualne powroty. Od tego momentu pozwolono też na działalność Ukraińskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego. Jednak prawdziwym przełomem w życiu tych środowisk był dopiero rok 1989. W 1990 roku Senat RP przeprosił ich za wydarzenie, które wpisało państwo polskie w ponury ciąg realizacji wielkich projektów inżynierii społecznej w Europie w epoce lat 1914-1953.

 

Konferencja będzie składała się z trzech części poświęconych kolejno:

1. samej operacji i jego kwalifikacji w naukach społecznych i prawnych;

2. losom innych mniejszości narodowych w Polsce w pierwszych latach po 1945 roku;

3. problematyce ochrony praw mniejszości narodowych w Polsce i na Ukrainie.

Weźmie w niej udział kilkunastu badaczy z Polski, Ukrainy i Czechy. Będzie gościć m. in.: Rzecznika Praw Obywatelskich Adama Bodnara, współprzewodniczących Polsko-Ukraińskiego Forum Partnerstwa dyrektora SEW Jana Malickiego i Witalija Portnikowa, prezesa Związku Ukraińców w Polsce Piotra Tymę.

Do udziału w konferencji zaprasza dyrektor ISP PAN profesor Grzegorz Motyka.


Powrót
Najnowsze

Żyliśmy jak ludzie wolni. Rozmowa z Siergiejem Kowalowem

17.11.2017
Marek Radziwon Siergiej Kowalow
Czytaj dalej

Nowe otwarcie?

15.11.2017
Antoni Radczenko
Czytaj dalej

Czeczeński stalinizm

13.11.2017
Artiom Filatow Elena Miłaszina
Czytaj dalej

Palone mosty

10.11.2017
Michał Potocki
Czytaj dalej

Utopia, modernizacja, terror – 100 lat po Październiku 1917

09.11.2017
NEW
Czytaj dalej

Cel: Putin 4.0

08.11.2017
Karol Bijoś
Czytaj dalej

copyrights © 2010-2017 by Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu