Ta strona używa ciasteczek, dowiedz się więcejOK
Strażniczka pamięci
2018-01-31
Natalia Bryżko-Zapór

Z Petersburga otrzymaliśmy smutną wiadomość. 25 stycznia odeszła jedna z najbardziej wyrazistych i najbardziej zasłużonych działaczek Memoriału, redaktor Tatiana Pritykina.

Panią Tatianę poznałam w 2013 roku, kiedy rozpoczynałam pracę w Instytucie Polskim w Petersburgu. Była moją przewodniczką po Cmentarzu Lewaszowskim (na zdjęciu), miejscu masowych pochówków ofiar mordów stalinowskich dokonywanych w Leningradzie w latach 1937-1954. Znała tam każdy pomnik oraz całą złożoną historię poszukiwań tego miejsca i niedokończonych po dziś dzień – w związku z brakiem dostępu do archiwów rosyjskich służb – badań nad listą nazwisk pogrzebanych. W ostatnich latach wiele razy oprowadzała po Lewaszowie przyjeżdżających do Petersburga Polaków, którzy chcieli złożyć kwiaty na pomniku poświęconym pomordowanym rodakom i innych zbiorowych upamiętnieniach.

Strażniczka pamięci. Parę miesięcy później przyniosła mi do rozczytania znaleziony w archiwach i zachowany w dosyć dobrym stanie list pisany po polsku. „Proszę zobaczyć, jakiś Polak z zesłania pisał do rodziny. List się przeleżał, dopiero teraz przypadkowo się odnalazł, to jest bardzo ciekawe. To świadectwo pamięci” – mówiła z niekłamaną fascynacją.

Jej olbrzymia wiedza o historii zarówno okresu represji stalinowskich, jak i innych dramatycznych dziejów Rosji, to wynik wieloletniej pracy w charakterze redaktora czasopism, książek, encyklopedii i internetowych wydań poświęconych tematyce pamięci. Urodzona w 1951 roku Tatiana Borysowna Pritykina ukończyła leningradzki Uniwersytet Kultury. Pracowała w prasie, a jednocześnie współpracowała z samizdatem. Między innymi w latach 1976-1982 była główną maszynistką historycznego almanachu Pamiat”, drukowanego najpierw w samizdacie, potem także w rosyjskich wydawnictwach emigracyjnych. Była żoną i bliskim współpracownikiem filologa i historyka Władimira Ałłoja (1945-2001), który założył w Paryżu (później kontynuował jej działalność po pieriestrojce w Rosji) historyczną oficynę Feniks, wydawcę czasopism Minuwszeje” (Przeszłość) i Diaspora”. Po jego śmierci Tatiana Borysowna kontynuowała pracę wydawcy tych pism w Petersburgu. Znacznie wcześniej, bo w 1988 roku, została członkinią grupy inicjatywnej i współzałożycielką petersburskiego Memoriału.

Pracowała w nim do końca. Szczerze przeżywała upadek rosyjskiej demokracji. Pamiętam rozmowę z nią po wydarzeniach 2014 roku, aneksji Krymu i początku wojny w Donbasie. „Słowa nie oddadzą tego, co czujemy. Mam poczucie, że w naszym domu wydarzyło się nieszczęście” – mówiła. Konsekwentnie kontynuowała pracę redaktorską. Prowadziła portal „Wirtualne Muzeum Gułagu”. Razem z synem pracowała nad stroną poświęconą historii cmentarza ofiar represji, uroczyska Sandarmoch w północnej Karelii. We wrześniu ubiegłego roku była autorką prezentacji zbiorowej pracy: Sowiecki terror państwowy i opór wobec totalitarnego reżimu. Kronika głównych wydarzeń 1917-1991 – komplet materiałów dla przyszłej Norynbergi.

Nie poddawała się naciskom politycznym, przy tym była człowiekiem pogodnym, uśmiechniętym, imponowała urodą i elegancją. Oprócz Petersburga kochała Paryż.

»Człowiek zadziwiająco dobry, zapamiętany przez nas jako silny« – mówią dziś o niej przyjaciele… »Nie znam innego takiego człowieka, który do tego stopnia składałby się z miłości i iskry« – to typowe wspomnienie ludzi, którzy znali Tatianę Borysownę” – napisał w pożegnaniu portal vkrizis.ru.

Rzeczywiście, trudno żegnać się z takim człowiekiem. Nie zniknie z naszej pamięci, przecież jej właśnie poświęciła swoje życie. Wielkie podziękowania Pani za wszystko, Pani Tatiano.


Natalia Bryżko-Zapór

Fot. Visem (cc by-sa 3.0) commons.wikimedia.org


Powrót
Najnowsze

Donbaskie roszady

16.11.2018
Paweł Kost
Czytaj dalej

Koniec rewolucji – wybory w Armenii

15.11.2018
Aneta Strzemżalska
Czytaj dalej

Zdezawuowane idee Giedroycia

14.11.2018
Igor Ksenicz Wołodymyr Pawliw
Czytaj dalej

Do przerwy 1:1

13.11.2018
Wojciech Wojtasiewicz
Czytaj dalej

Brudna perła Finlandii. Sprawa Airiston Helmi a relacje fińsko-rosyjskie

12.11.2018
Juliusz Dworacki
Czytaj dalej

Spotkanie z Wojciechem Góreckim

07.11.2018
NEW
Czytaj dalej

copyrights © 2010-2017 by Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu