Ta strona używa ciasteczek, dowiedz się więcejOK
Iran od najciemniejszej strony
2018-06-11
Paulina Niechciał

Kiedy będziemy wolne nie jest lekturą łatwą. Przedstawia nie tylko trudne momenty współczesnej historii Iranu, ale też intymne wspomnienia autorki – noblistki Szirin Ebadi – która z powodu swojej działalności na rzecz praw człowieka traci pracę, majątek, rozpada się jej rodzina.

To dobry moment na lekturę książki Szirin Ebadi – irańskiej prawniczki, w 2003 roku uhonorowanej Pokojową Nagrodą Nobla. Ostatnio o Iranie znów zrobiło się głośno w związku z protestami, które przetoczyły się przez ulice jego miast. Uczestnicy demonstracji żądali nie tylko rozwiązania problemów gospodarczych, ale i usunięcia władz. Europejskie media społecznościowe zaroiły się od rozmaitych „znawców” Iranu. Czytając niektóre z tych wypowiedzi, chciałoby się ich autorom czy autorkom zaordynować lekturę książki Kiedy będziemy wolne. Moja walka o prawa człowieka.

Ebadi przedstawia Islamską Republikę Iranu od jej najciemniejszej strony. Pokazuje złożoność wydarzeń, do których dochodziło w tym kraju w ostatnich latach, a które niekoniecznie są znane lub rozumiane przez opinię publiczną poza Iranem. Opowiada o kontestującym wynik wyborów prezydenckich z 2009 roku Zielonym Ruchu oraz o innych pokojowych demonstracjach kończących się aresztowaniami, a nawet śmiercią ich uczestników. Mówi też o populizmie prezydenta Mahmuda Ahmadineżada, o kampanii „Milion Podpisów” na rzecz praw kobiet czy o Stowarzyszeniu Współpracy narzecz Usuwania Min. Poznajemy strategie przetrwania tych Irańczyków, którzy nie zgadzają się z polityką reżimu i – zamiast udać się na emigrację – starają się działać na rzecz poprawy sytuacji w swojej ojczyźnie, walcząc o prawa człowieka, stając w obronie szykanowanych kobiet, udzielając pomocy prawnej więźniom politycznym, a czasem po prostu opisując na blogach to, co im się nie podoba. Dostajemy opis całego spektrum dotykających ich represji – to szykany ze strony wszechwładnych służb bezpieczeństwa, ciągła inwigilacja, nękanie bliskich, aresztowania, zakaz wyjazdu za granicę, prowokacje mające zdyskredytować dysydentów, pogróżki, szantaże, wieloletnie więzienia, a nawet śmierć.

Kiedy będziemy wolne nie jest lekturą łatwą. Przedstawia nie tylko trudne momenty współczesnej historii Iranu, ale też bolesne, intymne wspomnienia autorki, która z powodu swojej działalności na rzecz praw człowieka traci pracę, majątek, rozpada się jej rodzina. W wywiadzie, który mogliśmy przeczytać w październiku na łamach „Wysokich Obcasów”, Ebadi powiedziała: „Poprzez swoje życie chciałam opowiedzieć fragment historii Iranu” – i to zdecydowanie jej się udało. Czytamy subtelne opisy zmieniających się emocji Ebadi, poznajemy jej lęki, słabości, zwątpienia, dylematy związane z tym, że – niosąc pomoc innym – ściąga niebezpieczeństwo na bliskich i ostatecznie zostaje zmuszona do życia na emigracji.

Książkę Ebadi, która pierwotnie ukazała się w USA w 2016 roku, można potraktować jak dopełnienie wydanej dekadę wcześniej (w Polsce: Warszawa 2007) pozycji Broniłam ofiar. Pamiętnik z Iranu. O ile w tamtej pozycji poznajemy przekrojową historię życia i działalność noblistki na tle wydarzeń w Iranie, o tyle najnowsza traktuje o kilku ostatnich latach – Ebadi spędziła je w Iranie i na emigracji, gdzie żyje od 2009 roku. Mimo pewnych niedociągnięć redakcyjnych (przede wszystkim w zapisie obcych terminów) wydawnictwo Znak Horyzont zaoferowało estetycznie wydaną, poruszającą książkę, która w sposób wielowymiarowy i przejrzysty opowiada o współczesnym Iranie, wciąga od pierwszych stron i zmusza do refleksji.

Paulina Niechciał

Szirin Ebadi, Kiedy będziemy wolne. Moja walka o prawa człowieka, tłum. Anna Maria Nowak, Znak Horyzont, Kraków 2017


Polecamy inne artykuły autora: Paulina Niechciał
Powrót
Najnowsze

Kaspijska szachownica

17.08.2018
Mateusz Kubiak
Czytaj dalej

Dwadzieścia lewów albo śmierć

16.08.2018
Karl-Markus Gauss
Czytaj dalej

Zagrożenie od morza

10.08.2018
Paweł Kost
Czytaj dalej

Dżihadyści nie chcą wojny

08.08.2018
Zbigniew Rokita Marcin Mamoń
Czytaj dalej

Historiozofia nieustającej walki

02.08.2018
Marek Wojnar
Czytaj dalej

Kwestia karelska

30.07.2018
Juliusz Dworacki
Czytaj dalej

copyrights © 2010-2017 by Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu