W ostatnich miesiącach w Rosji coraz donośniej brzmią głosy krytyczne wobec systemu władzy, dochodzące nie ze środowisk opozycyjnych czy kręgów eksperckich, lecz z rosyjskiego establishmentu. Szerokim echem odbiła się dymisja szefa rosyjskiej państwowej służby statystycznej Rosstat Władimira Sokolina, który publicznie zarzucił rządowi wywieranie nacisków na Rosstat, mających na celu zamaskowanie negatywnych trendów ekonomicznych i demograficznych.

W ostatnich miesiącach w Rosji codziennością stały się skandale z udziałem byłych i obecnych funkcjonariuszy milicji. Media regularnie donoszą o kolejnych przypadkach łamania prawa przez milicjantów – wypadkach drogowych, gwałtach, katowaniu ludzi na komisariatach i ulicach. Jednocześnie Internet zalała fala wystąpień byłych i obecnych pracowników milicji ujawniających panującą na komendach korupcję i nadużycia.

Szanse na budowę gazociągu Nord Stream po dnie Morza Bałtyckiego znacząco wzrosły po zgodzie wyrażonej 20 października przez Danię, a 5 listopada przez Szwecję i Finlandię na budowę rurociągu w ich strefach ekonomicznych. Do uzyskania pozostały jeszcze zezwolenia rządu niemieckiego i rosyjskiego, co jest formalnością, oraz dopełnienie kwestii finansowych (gazociąg ma być sfinansowany z kredytów komercyjnych, gwarantowanych przez państwowe agencje inwestycyjne Niemiec i Włoch). Konsorcjum planuje zakończenie inwestycji w roku 2012.

W ostatnich miesiącach rosyjskie władze podjęły działania zacieśniające lub formalizujące kontrolę nad kolejnymi obszarami życia publicznego. 30 października ubiegłego roku parlament przyjął ustawę uprawniającą prezydenta do mianowania i odwoływania rektorów dwóch najważniejszych uczelni wyższych Rosji – Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego i Petersburskiego Uniwersytetu Państwowego. Jest to jedynie sformalizowanie status quo: obecni rektorzy obydwu wymienionych uczelni są w pełni lojalni wobec władz, a jeden z nich już zawdzięcza swoje stanowisko byłemu prezydentowi Władimirowi Putinowi – rektor uniwersytetu w Petersburgu Nikołaj Kropaczow jest bliskim znajomym Putina, a ponadto byłym wykładowcą obecnego prezydenta Miedwiediewa. Sfera nauki i edukacji od lat stanowi dla władz „wrażliwy obszar”, nad którym konsekwentnie zacieśniają kontrolę.

Całość artykułu dostępna w Nowej Europie Wschodniej nr 1/2010