Wyrok skazujący Julię Tymoszenko to skandal. Oczywiście to jeszcze nie koniec batalii, ale pokazuje on intencje obecnych władz, a także pełną zależność od nich sądu.

Relacje Ukrainy z Unią Europejską w kontekście aresztu Julii Tymoszenko i samoizolacja Białorusi zdominowały szczyt Partnerstwa Wschodniego w Warszawie.

W ostatnich kilku dniach na stronach znanego ze skandali portalu WikiLeaks opublikowano kolejną partię korespondencji amerykańskich dyplomatów z Departamentem Stanu USA. Wiele ze stu tysięcy depesz wyszło z amerykańskich ambasad w Moskwie i innych europejskich stolicach.

Polska nie chce stracić Ukrainy z unijnego horyzontu. Dalszy pobyt Julii Tymoszenko w areszcie może popsuć atmosferę wrześniowego szczytu Partnerstwa Wschodniego w Warszawie i przekreślić szanse na podpisanie umowy stowarzyszeniowej. Wiktor Janukowycz powinien to w końcu zrozumieć.

Czy w dwudziestą rocznicę upadku ZSRR takie kraje jak Ukraina czy Białoruś są prawdziwie wolne? Lektura tekstów Václava Havla, Czesława Miłosza i György’ego Konráda może pomóc znaleźć odpowiedź na to pytanie.

24, 25 i 27 sierpnia 1991 roku uzyskiwały niepodległość odpowiednio Ukraina, Białoruś oraz Mołdawia. Trzy państwa niegdyś wchodzące w skład Związku Radzieckiego. Chociaż są one do siebie podobne, to jednak przez ostatnie dwadzieścia lat rozwijały się niezależnie od siebie i – w różnym stopniu – od Centrum. Co działo się przez ten okres? Jakie nasuwają się refleksje? I co w przyszłości czeka Ukrainę, Białoruś i Mołdawię?

Paweł Wołowski: „Nie dając demokracji ani państwa prawa w wydaniu zachodnim, niepodległość zainicjowała niezależny byt państwowy, który – z perspektywy dwudziestu lat istnienia – odznacza się trwałością i stabilnością. Ukraina i Białoruś nie są państwami sezonowymi i będą, jak można sądzić, sąsiadami Rzeczpospolitej przez długie dekady”.

Ołeksandr Paschawer: „Wielu uważa, że jeśliby prezydent Leonid Kuczma prowadził inną politykę, to na Ukrainie sytuacja rozwinęłaby się jak w Czechach czy Polsce. (…) Jestem przekonany, że jeśli Kuczma spróbowałby działać inaczej, to nie rozmawialibyśmy dzisiaj o Ukrainie, bo nie istniałoby takie państwo. Ono powstało na skutek łańcucha wydarzeń, których nie można było zmienić”.

Tomasz Kułakowski: „Do utrwalenia dominacji Moskwy nad Dnieprem przyczyniła się Unia Europejska. W zachęcaniu Ukrainy do transformacji na wzór środkowoeuropejski nie zrobiła nic albo niewiele. Nie zaproponowała stowarzyszenia, o perspektywie członkostwa nie wspominając, odgrodziła się nową, szengeńską kurtyną, wprowadziła upokarzające wizy”.

Andrij Bondar: „Sekret ukraińskiej zależności od Rosji polega nie tylko na naszej gazowej narkomanii, a przede wszystkim na tradycyjnej mentalnej niezdolności do odejścia od poradzieckiego dyskursu, gdzie wszystko rozwiązuje się przez ustne porozumienia, rejderstwo, protekcjonizm i zależność sądów od władzy. Najmniejsza modernizacja państwa (...) dla ukraińskich elit oznaczałaby tylko jedno: totalne zniszczenie”.

Piotr Andrusieczko: „Po dwudziestu latach widać na Ukrainie wyraźne zmęczenie obecnymi elitami politycznymi. Większość dzisiejszych figur politycznych jest na scenie od lat dziewięćdziesiątych XX wieku i dla wielu Ukraińców różnice pomiędzy poszczególnymi formacjami politycznymi są wyłącznie formalnej natury. Świadczy o tym wzrost liczby zwolenników głosowania »przeciw wszystkim« – niektóre badanie szacują ich liczbę na około 20 procent”.

Aleksander Kwaśniewski: „W ukraińskich warunkach – bez względu na barwy partyjne – nie da się prowadzić innej polityki niż balans między Rosją a Unią Europejską. Nie krytykuję władz Ukrainy za to balansowanie, natomiast niedostatkiem tej polityki jest brak zdefiniowania głównego celu. Myśmy sobie powiedzieli, że chcemy być członkiem Unii Europejskiej i NATO. Ukraina ciągle się waha, ale ten rok może być przełomowy”.

Piotr Pogorzelski: „Przyjeżdżający na Ukrainę Polacy często narzekają i konstatują: »poradziecki syf, bieda, kiła i mogiła«. (...) Tak, nie ma wątpliwości, że nasz kraj jest bogatszy, tylko zastanówmy się, czy gdyby nie pomoc Unii Europejskiej, to nasza wieś wyglądałaby lepiej od ukraińskiej, czy polskie drogi, na które i tak narzekamy, byłyby lepsze od tych, które są na Ukrainie?”.

Małgorzata Nocuń: „W tej historii brak romantycznej walki i wzniosłych uczuć: dwadzieścia lat temu Białoruś nie miała wyjścia, ogłosiła niepodległość, bo zmienił się otaczający ją świat. Większość społeczeństwa modliła się, żeby Sojuz przetrwał, i bała się nowego”.

Kamil Kłysiński: „O ile sam fakt umocnienia się niepodległej Białorusi i uformowania – w dużej mierze pod wpływem propagandy państwowej – świadomej oraz patriotycznie nastawionej większości społeczeństwa można uznać za sukces, o tyle już treść tego państwa można zaliczyć do porażek”.

Kamil Całus: „Mołdawia po dwudziestu latach niepodległości to kraj sprzeczności, niepewności i ciągłej zmiany. Mimo to, jak się wydaje, ta młoda republika przeszła już najtrudniejszy okres. Zdołała wychować pokolenie, które potrafiło dokonać pierwszej od lat manifestacji politycznej i wpłynąć na bieg historii swojego kraju”.

Независимыми Украиной и Белоруссией правили и правят, за редким исключением, выходцы из коммунистической номенклатуры, первые карьерные шаги которых пришлись на советское время – przekład tekstu Pawła Wołowskiego na portalu Polit.ua.

Mołdawia to republika wielkości kiści winogron, w której starczyło jednak miejsca na jeszcze jedno nieuznawane państwo i gagauski „Autonomiczny Twór Terytorialny”. Bodaj jedyna z republik radzieckich, która odłączyła się od Związku Radzieckiego, by stać się częścią innego państwa. Jaka jest Mołdawia po dwóch dekadach wolności?

Ukraina obchodzi dwudzieste urodziny. Po 1991 roku kraj ten zrobił postępy w naprawdę wielu dziedzinach, rzadko jednak o tym piszę w artykułach i korespondencjach – po trosze ze względu na to, że mało mówią o tym same ukraińskie media, ale też dlatego, iż zbytni optymizm trąciłby propagandą.

Ukraina dwadzieścia lat po ogłoszeniu niepodległości to kraj przeciwności i skrajności. Nie ma wyznaczonego kierunku rozwoju, wciągnięta w niekończący się proces samookreślania. Najważniejsze jest jednak to, że Ukraina przetrwała jako niepodległe państwo i nic nie wskazuje na to, żeby po kolejnym dwudziestoleciu miało się coś w tej kwestii zmienić.

Gdy ktoś pyta mnie o pierwsze dwudziestolecie niepodległej Ukrainy, to fraza: „Ukraina to my! Ukraina to my! Samobójców nie chowają razem z normalnymi ludźmi!” w najbardziej pełny, prawdziwy i lakoniczny sposób opisuje drogę mojego kraju.

W ciągu dwudziestu lat Ukraina stała się na tyle silna, by utrwalić niepodległość, lecz za słaba, by odciąć macki Rosji. Kraj cywilizuje się, ale stoi w rozkroku między Moskwą a Brukselą, autorytaryzmem a demokracją.

Арест Юлии Тимошенко для всех в Киеве стал большой неожиданностью. Однако это не означает, что для всех украинцев он стал важным событием – независимо от того, любят ли они бывшего премьера или ненавидят ее – przekład tekstu Piotra Pogorzelskiego na portalu Polit.ua.

Nasze państwo ma cechy, które nie podobają się samym Ukraińcom. Tutaj rządzą oligarchowie, którzy otrzymali pieniądze w procesie dzielenia państwowej własności. To tworzyło korupcyjny model rozwoju kraju. Do tego z odziedziczoną przestarzałą biurokracją.

W końcu sierpnia Białoruś i Ukraina będą obchodzić dwudziestolecie ogłoszenia niepodległości. Wykorzystajmy tę rocznicę, by zastanowić się nad dwiema, jak sądzę, zasadniczymi kwestiami: co dało Ukraińcom i Białorusinom dwadzieścia lat państwowej niezależności oraz co niepodległość Ukrainy i Białorusi znaczyła dla Polski?

Czas zbliżenia i stabilności w stosunkach rosyjsko-ukraińskich, który rozpoczął się wraz z przyjściem do władzy Wiktora Janukowycza, właśnie się zakończył.

Premier Ukrainy i szef Partii Regionów Mykoła Azarow oraz wicepremier Ukrainy i lider partii Silna Ukraina Serhij Tihipko obwieścili dziś, że ich partie się jednoczą. Robią to, jak twierdzą, w obliczu wyzwań, które czekają ich kraj.

Przedstawiciele mołdawskiej sceny politycznej poszukują kandydata na prezydenta, którego poprą także komuniści. Gagauzja nie chce języka rumuńskiego na egzaminach maturalnych i uniwersyteckich, natomiast ponad trzy tysiące Mołdawian ustawia się w kolejce po rumuńskie stypendia. Naddniestrze walczy z ogólnoświatowym kryzysem.

Aresztowanie Julii Tymoszenko było dla wszystkich w Kijowie wielką niespodzianką. Nie oznacza to jednak, że dla wszystkich Ukraińców było ważnym wydarzeniem – niezależnie od tego, czy kochają oni byłą premier, czy jej nienawidzą.

Świadkowie sławnych stalinowskich procesów przeciwników politycznych wodza narodów opowiadali, że Józef Stalin lubił przyjeżdżać do sądu i – schowawszy się za firanką – obserwować zeznania swoich byłych współpracowników i oponentów. Wiktor Janukowycz nie musi chować się za firanką, bo korzysta z telewizora i internetu.

Stało się to, czego oczekiwaliśmy od początku procesu i czego przede wszystkim spodziewała się Julia Tymoszenko. Jednak to nie koniec teatru absurdu, jakim od samego początku jest proces byłej premier. Nie wiemy, czy areszt będzie trwał do końca procesu, czy jest to tylko element zastraszenia. I oczywiście wciąż trudno prognozować, jaki wyrok ostatecznie wyda sąd.

Kolejny czołowy polityk opozycji trafił do więzienia – po byłym ministrze spraw wewnętrznych Juriju Łucence nadszedł czas na „żelazną” Julię Tymoszenko. W 2000 roku podobnie postąpił Leonid Kuczma, który za wszelką cenę chciał ograniczyć jej polityczne działanie, jednak stało się coś przeciwnego – był to początek jej drogi do władzy. Czy dzisiaj po kompromitacji rządów „pomarańczowych” uwięzienie Tymoszenko ponownie uruchomi polityczną bombę?

Komentarz Piotra Andrusieczki: „Jeśli procesy Julii Tymoszenko i Jurija Łucenki (wobec którego środek profilaktyczny w postaci aresztu zastosowano już w grudniu ubiegłego roku) miałyby oznaczać rzeczywistą chęć walki z korupcją i nadużyciami na najwyższych szczeblach polityki, to sądy na kilka lat zostałyby sparaliżowane sprawami wobec byłych i obecnych przedstawicieli władzy, mimo że nie byłyby potrzebne skomplikowane śledztwa – wystarczyłoby zebrać artykuły, które ukazują się regularnie chociażby na łamach »Ukrainśkiej Prawdy«”.

Komentarz Witalija Portnikowa: „Sąd działa zgodnie ze scenariuszem opracowanym poza jego murami – w administracji prezydenta Wiktora Janukowycza albo nawet bezpośrednio w jego gabinecie”.

Komentarz Piotra Pogorzelskiego: „Ta informacja na pewno dla wielu była zaskoczeniem. Wątpię jednak, czy zwolennicy Julii Tymoszenko od razu oderwali się od foteli i pobiegli na dworce kupić bilety do Kijowa na zapowiadaną na poniedziałek demonstrację w obronie swojej ulubienicy. Wątpię także, aby jej przeciwnicy ucieszyli się na tyle, aby uratować dramatycznie spadające poparcie dla prezydenta Wiktora Janukowycza”.

Francja od dawna była krajem imigracji – napływali do niej w przeszłości Włosi, Hiszpanie, Portugalczycy, osiedlali się i integrowali. W przypadku Polski przynosi na razie więcej korzyści niż problemów. Trzy najliczniejsze grupy to nasi „Włosi” i „Portugalczycy”, bliscy nam pod względem kulturowym i etnicznym, niebudzący obaw, jeśli chodzi o możliwości integracji z polskim społeczeństwem. To na nich trzeba postawić.

Ukraina wciąż jest oligarchicznym rajem, dryfującym bezwiednie. Nie chodzi wyłącznie o orientację geopolityczną, ale o sam kształt ukraińskiego państwa, które w takiej postaci nie ma szans na stabilny, długofalowy rozwój – tekst Pawła Pieniążka dla „Kuriera Galicyjskiego”.

Historie ważne i nieważne to już kolejna ukraińska książka wydana w Polsce, która pozwala nam spojrzeć na Ukraińców inaczej niż poprzez stereotypy.

Każdy kraj można przedstawić w krzywym zwierciadle, ale czy chcielibyśmy, żeby tak nas przedstawiały zagraniczne media – zapewne nie. Dlatego w imię – wiem, że to wyświechtane sformułowanie – „strategicznego partnerstwa” polsko-ukraińskiego warto pomyśleć, jak się przedstawia w Polsce Ukrainę.

W wielu politycznych kwestiach Janukowycz wrócił do czasów Kuczmy – w polityce międzynarodowej do wielowektorowości, werbalnej prorosyjskości, a w polityce wewnętrznej do podziału Ukrainy. Do czego doprowadziło to Kuczmę? Wiadomo. Istnieje prawdopodobieństwo, że podobny los może spotkać Janukowycza.

Minął rok i teraz już ciężko obarczać winą za niedociągnięcia w polityce wewnętrznej oraz zewnętrznej poprzedni rząd czy poprzedniego prezydenta. Założenia nie są realizowane w taki sposób, jak chciałoby tego społeczeństwo. Dlatego prezydent próbuje znaleźć winnych i stara się zdystansować od Partii Regionów, stając się ponadpartyjnym politykiem – takim Panem Bogiem ukraińskiej polityki.

З початку липня Польща головує в ЄС. Чи буде від того користь Україні? – artykuł Pawła Pieniążka dla „Ukrajinśkiego Tyżnia”.

Chcielibyśmy, aby również ta strona internetowa – jako integralna część projektu – stała się forum wymiany myśli na temat wyzwań i możliwości polskiej prezydencji odnośnie do promowania idei Partnerstwa Wschodniego i intensyfikacji działań Unii Europejskiej w ramach wschodniego wektora jej polityki.

„Polska – partner Wschodu” jest hasłem dość oczywistym. Mamy swoje interesy na Wschodzie, z Partnerstwa Wschodniego uczyniliśmy sztandarowy projekt europejski. Jednak czy będąc partnerem Wschodu, nie możemy (lub nie powinniśmy) być także w pewnej mierze partnerem państw Południa? Algieria czy Libia to przecież potencjalni dostawcy gazu skroplonego do naszego planowanego terminalu w Świnoujściu. Ponadto metoda „przeciągania liny” pomiędzy unijnym lobby południowym, optującym za większym zaangażowaniem politycznym i finansowym na rzecz państw basenu Morza Śródziemnego, a lobby wschodnim, domagającym się tego samego dla wschodniego sąsiedztwa Unii, nie jest zbyt efektywna. W ostatnich latach skuteczne okazywały się działania tych państw unijnych, które – jak Niemcy czy Szwecja – występując z nowymi pomysłami dla wschodniego sąsiedztwa, uwzględniały zarazem interesy lobby południowego. Czy Polska nie powinna działać podobnie?

Jak odnieść się do dylematu wyboru między demokratyzacją a stabilizacją? Może on w całej ostrości ujawnić się niedługo na przykładzie Białorusi. Polska – partner Białorusi? Oczywiście – odpowie większość Polaków. Zarazem większość z nas będzie rozumiała to partnerstwo jako relację ze społeczeństwem białoruskim, a nie z władzami. Okazuje się jednak, że – zwłaszcza w momentach przesileń – skuteczność polityki zależy od dobrych kontaktów z władzami, czego przykładem są działania Polski na rzecz pomarańczowej rewolucji.

Wreszcie, czy aktualna oferta Unii dla państw wschodniego sąsiedztwa jest wystarczająco „pociągająca”? Czy na obecnym etapie stosunków okaże się siłą napędową modernizacji i reformy państwa? Czy – i ewentualnie, jak długo jeszcze – Brukseli uda się zachować atrakcyjność Europejskiej Polityki Sąsiedztwa, wykreślając z oferty najbardziej pożądaną nagrodę – członkostwo?

Zapraszamy do dyskusji.

Paweł Wołowski

Rozmowa Tomasza Kułakowskiego z Vladem Filatem Mołdawia: od reintegracji do integracji
Artykuł Kamila Całusa i Piotra Oleksego  Success story pilnie potrzebne, czyli mołdawskie oczekiwania wobec polskiej prezydencji
Rozmowa Piotra Pogorzelskiego z Pawłem Klimkinem Przede wszystkim integracja ekonomiczna
Artykuł Kamila Kłysińskiego Białoruś – równanie z wieloma niewiadomymi
Artykuł Kakhi Gogolashvilego Polska prezydencja – największa szansa dla Gruzji
Artykuł Rubena Mehrabiana Polskie inspiracje w armeńskiej polityce
Artykuł Marty Jaroszewicz Umowa stowarzyszeniowa z Unią Europejską: jak to widzi Ukraina?

Projekt współfinansowany ze środków Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Co robi człowiek radziecki w obliczu największej atomowej katastrofy? Nic, pije litrami wino. Taki wniosek można wyciągnąć po obejrzeniu filmu W sobotę, który opowiada o awarii w elektrowni jądrowej w Czarnobylu.

W środę minister Radosław Sikorski napisał na Twitterze: „Rodacy! Popierajmy arabskie demokracje. Odwiedzajmy Egipt i Tunezję. W kurortach jest bezpiecznie. Ich gospodarki potrzebują sterydu”. Nie chcę tu wnikać w wewnątrzpolityczne aspekty deklaracji szefa polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Pragnę natomiast zwrócić uwagę na trzy inne kwestie.

Між ЄС і Україною на шляху до підписання угоди про асоціацію все ще залишаються декілька розбіжностей. Владі в Києві потрібна перспектива членства і безвізовий режим з ЄС, але не дотримання прав людини і незалежні суди всередині країни – omówienie tekstu Marty Jaroszewicz na „InoZMI”.

W przeciwieństwie do Polski z początku lat dziewięćdziesiątych, obecne ukraińskie władze nie postrzegają umowy stowarzyszeniowej z Unią Europejską jako mapy drogowej do członkostwa.

Przed Euro 2012 Polska i Ukraina mają wiele do zrobienia, aby ograniczyć do minimum przejawy dyskryminacji na własnych stadionach.

Niestety wartości Zachodu i Wiktora Janukowycza oraz jego otoczenia są sprzeczne, dlatego konflikt interesów wydaje się nieunikniony. Ekipa ta sądzi, że można realizować recepty byłych urzędników Administracji Prezydenta – Anatolija Oreła i Wiktora Medwedczuka – w relacjach z Zachodem. A to nic więcej, jak tylko pozycja podległa Rosji.

Без зовнішньої допомоги з Януковичем не впоратися? Опозиції слід об’єднатися під проводом Юлії Тимошенко та говорити одним голосом. Вкрай важливою для запобігання сповзанню України до авторитаризму є також зовнішня підтримка, зокрема, і євроінтеграційних зусиль Києва – omówienie rozmowy Tomasza Kułakowskiego z Borysem Tarasiukiem na „InoZMI”.

Новий посол у складний час. Після семимісячної відсутності у Києві нарешті з‘явиться посол Польщі. Ним має стати Генрік Літвін. Йому доведеться докласти чимало зусиль для покращення відносин між країнами, які після приходу до влади Віктора Януковича перебувають на низькому рівні – omówienie tekstu Tomasza Kułakowskiego na „InoZMI”.

Gdyby przyszłoroczne Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej odbywały się dzisiaj, w świat poszedłby przekaz: Ukraina to zacofany, totalitarny kraj, leżący gdzieś na uboczu cywilizacji.

Ukraina we Wspólnocie Europejskiej to gwarancja, że nigdy nie powróci autorytaryzm. Dzięki temu zwycięży nasze państwo i społeczeństwo, zjednoczona Europa, a także Polska.

Po siedmiu miesiącach przerwy i poszukiwań odpowiedniego kandydata mamy ambasadora w Kijowie. Od 1 czerwca placówką kieruje Henryk Litwin, dotychczasowy wiceminister spraw zagranicznych, odpowiedzialny przede wszystkim za politykę wschodnią.

Głównym celem integracji Ukrainy z Unią Europejską jest polityczne stowarzyszenie i ściślejsza integracja ekonomiczna.

Głównym celem integracji Ukrainy z Unią Europejską jest polityczne stowarzyszenie i ściślejsza integracja ekonomiczna.

Ув‘язнення зробить Луценка радикалом? Рано чи пізно Юрій Луценко вийде з в‘язниці. І тоді чинна влада матиме справу з політиком, який готовий до більш радикальних форм боротьби з режимом – omówienie rozmowy Pawła Pieniążka z Wołodymyrem Ariewem na „InoZMI”.

Nie sądzę, aby więzienie uczyniło postawę Jurija Łucenki wobec władzy bardziej liberalną. Myślę, że będzie raczej na odwrót.

Powoli, acz systematycznie nad Dnieprem niszczona jest opozycja, ogranicza się prawa drobnego biznesu, zaciska się pętla wokół nieprzychylnych władzy mediów, wreszcie: szykuje się grunt dla walki z organizacjami pozarządowymi – artykuł Piotra Andrusieczki i Andrzeja Brzezieckiego dla „Rzeczpospolitej”.

Переговори щодо угоди про асоціацію, яка охоплює зону вільної торгівлі між Україною та Європейським союзом, виходять на фінішну пряму. Від їх результату буде залежати, чи прийме Київ модель європейської модернізації – przekład tekstu Pawła Wołowskiego na portalu Zaxid.net.

Chyba zbyt łatwo uznaliśmy, że Europa Zachodnia stanowi dla naszych wschodnich sąsiadów atrakcyjny model do naśladowania. Dziś widać, że zarówno elity, jak i duża część społeczeństw wciąż pragną zachodniego dobrobytu, ale już niekoniecznie wszystkich rozwiązań politycznych i społecznych – z Andrzejem Brzezieckim rozmawia Michał Sutowski.

– Pojutrze mamy tu Dzień Zwycięstwa. Wiecie, bo byli u nas faszyści – oznajmia sekretarka naczelnika Kongazu. Niezręczną chwilę ciszy kończy pojawienie się staruszka. Wchodzi Iwan Iwanowicz, najstarszy weteran. Mężczyzna jest szczęśliwy, że został przedstawiony. Nadchodzi jego dzień: 9 maja.

Negocjacje w sprawie umowy stowarzyszeniowej między Ukrainą a Unią Europejską wychodzą na ostatnią prostą. W tej grze coraz mocniej występuje Rosja, dążąc do zablokowania procesu jej strukturalnego zbliżenia z Unią. Jaki będzie rezultat tych targów i zmagań?

Rozczarowanie rządami pomarańczowych spowodowało, że sfrustrowana część społeczeństwa, która wcześniej stanowiła największy opór, dała prezydentowi carte blanche do wszelkich działań politycznych i gospodarczych. Brak silnej i perspektywicznej opozycji wzmacnia pozycję Janukowycza. Czy uda mu się zmonopolizować władzę na długie lata?

8 kwietnia po ciężkiej chorobie zmarł Konsul Honorowy Ukrainy w Poznaniu i Prezes Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego „Polska-Ukraina” Łukasz Horowski. Postać nietuzinkowa. Jednak przede wszystkim odszedł praktyk „dyplomacji społecznej”, którą tak propagował Jan Nowak-Jeziorański.

Wschodni kierunek polityki zagranicznej Lecha Kaczyńskiego dobrze wpasowywał się w testament Giedroycia. Jednak jej realizacja może przynieść efekty tylko w odległej przyszłości. Dzisiaj większość państw Partnerstwa Wschodniego jest daleko od tego ideału, jaki prawdopodobnie chciałby widzieć czwarty prezydent III Rzeczypospolitej.

Wydawanie „Ukrainy Moderny” to była walka o każdy numer. Muszę powiedzieć, że po tych kilku latach o wiele lepiej wiem, czym jest życie intelektualne na Ukrainie i czym jest wydawanie pisma w tym kraju.

Od 22 marca jesteśmy świadkami nowego thrillera politycznego pod tytułem „Kuczma a sprawa Gongadzego”. Chociaż tak naprawdę jest to kolejny odcinek serialu, którego początki sięgają 1994, a może nawet 1991 roku.

Навіщо роздягаються активістки FEMEN? Скандальні методи протесту організації наводять на думку, що дівчата мало переймаються долею українських жінок – omówienie tekstu Pawła Pieniążka na stronie „InoZMI”.



Wcześniejsze teksty ze strony „Nowej Europy Wschodniej” dostępne są tutaj.

Dziewczyny z Femen można było oglądać w niemieckim RTL czy polskim TVN. Mogli ich spotkać przechodnie na japońskich ulicach. Czekają na zaproszenie z Białorusi. Jednak na co dzień rozbierają się na Ukrainie. Po co?

Pozycja byłego prezydenta Ukrainy Leonida Kuczmy wydawała się niezachwiana. Wieloletnia współpraca i dobre relacje z rządzącym Wiktorem Janukowyczem raczej wskazywały na spokojną polityczną emeryturę. Co takiego się wydarzyło, że wezwano Kuczmę do upolitycznionej Prokuratury Generalnej?


Komentarz Romana Kabaczija: „Wszczęto sprawę kryminalną przeciwko Leonidowi Kuczmie – jest oskarżony o powiązania z zabójstwem Georgija Gongadzego i z bezprawnymi działaniami wobec dziennikarza Ołeksija Podołśkiego”.

Komentarz Maksima Birowasza: „Wszczęcie śledztwa przeciw Kuczmie to kalka popularnej milicyjnej afery z lat dziewięćdziesiątych znanej pod nazwą »podłożyć się pod swojego«”.

Komentarz Witalija Portnikowa: „Chociaż sprawa kryminalna została wszczęta przez pierwszego zastępcę prokuratora generalnego Renata Kuźmina, to w Kijowie chyba nikt nie ma wątpliwości, że taka decyzja mogła zostać wydana tylko przez jedną osobę”.

Komentarz Pawła Pieniążka: „Kuczma wydawał się mentorem obecnego prezydenta Wiktora Janukowycza, kandydatem na gadającą głowę i żywy podręcznik  do najnowszej historii Ukrainy. Czemu eksprezydent musiał udać się na wizytę do prokuratury? Liczba motywów nie jest znana, więc przybliżę trzy najważniejsze”.

Były prezydent Ukrainy Leonid Kuczma codziennie odwiedza Prokuraturę Generalną Ukrainy. Chociaż sprawa kryminalna została wszczęta przez pierwszego zastępcę prokuratora generalnego Renata Kuźmina, to w Kijowie chyba nikt nie ma wątpliwości, że taka decyzja mogła zostać wydana tylko przez jedną osobę.

Wszczęcie śledztwa przeciw Kuczmie to kalka popularnej milicyjnej afery z lat dziewięćdziesiątych znanej pod nazwą „podłożyć się pod swojego”.

Wszczęto sprawę kryminalną przeciwko Leonidowi Kuczmie – jest oskarżony o powiązania z zabójstwem Georgija Gongadzego i z bezprawnymi działaniami wobec dziennikarza Ołeksija Podołśkiego.

Czy przemówienie ministra spraw zagranicznych Radosława Sikorskiego napawa optymizmem? Czy obecny rząd nadal uważa wspieranie państw Europy Wschodniej za priorytetowy cel swojej polityki zagranicznej?

Komentarz Andrzeja Szeptyckiego: „Wydaje się, że realizm, o którym mówi minister Sikorski, jest stosowany w sposób nieco wybiórczy. Dobrze widać to, jeśli porównamy założenia naszej polityki w odniesieniu do Rosji i Ukrainy”.

Komentarz Wojciecha Tworkowskiego: „Minister Radosław Sikorski postawił sprawę jasno. Jesteśmy dwudziestą gospodarką świata i niewiele z tego wynika. Zza pięknych i często mądrych słów wyziera brak wizji polskiej polityki zagranicznej oraz rozsądnej definicji polskich interesów w globalnej społeczności”.

Minister Radosław Sikorski postawił sprawę jasno. Jesteśmy dwudziestą gospodarką świata i niewiele z tego wynika. Zza pięknych i często mądrych słów wyziera brak wizji polskiej polityki zagranicznej oraz rozsądnej definicji polskich interesów w globalnej społeczności.

Wydaje się, że realizm, o którym mówi minister Sikorski, jest stosowany w sposób nieco wybiórczy. Dobrze widać to, jeśli porównamy założenia naszej polityki w odniesieniu do Rosji i Ukrainy.

Przedstawiciele dwóch największych polskich partii opozycyjnych dzielą się swoją wizją polityki wschodniej i ocieplenia relacji polsko-rosyjskich.

Dlaczego polskie i ukraińskie władze, mimo wielu ciepłych słów, nie są zainteresowane rozmową o wspólnych problemach oraz możliwościach? Dobrym przykładem tego zjawiska była nieobecność czołowych polityków podczas V Forum Europa-Ukraina w Kijowie.

Czyja „intuicja” wywołała zaniepokojenie i zmusiła do napisania artykułu pod wymownym tytułem Zabić dziennikarza. Kto i jak destabilizuje prezydenturę Wiktora Janukowycza?, w którym jako potencjalną ofiarę wymienia się Serhija Łeszczenkę?

Tylko demokratyzacja państw Partnerstwa Wschodniego umożliwi ich integrację z Unią Europejską. Pogląd ten nie jest jednak podzielany przez większość elit rządzących w państwach partnerskich. Czy Unia Europejska znajdzie sposób, by promować taką wizję zmiany w państwach Europy Wschodniej w sytuacji, gdy inne modele rozwoju ukazują możliwość modernizacji gospodarczej bez demokratyzacji?

Przez rok prezydentury Wiktora Janukowycza nastąpiło odejście od demokratycznych swobód i monopolizacja władzy w jednych rękach.

Prezydent Ukrainy Wiktor Janukowycz przez rok urzędowania zdołał zmonopolizować władzę, stłamsić opozycję, podporządkować sobie media i społeczeństwo obywatelskie. Jednocześnie rozpoczął reformy gospodarcze i zacieśnił współpracę z Unią Europejską. Po roku prezydentury nie wiadomo, czy bardziej go ganić, czy może cenić.

Tak się złożyło, że pierwszą informacją, jaką usłyszałem po przekroczeniu gościnnych progów Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego we Lwowie, była wieść o odejściu na emeryturę kardynała Lubomyra Huzara. Podkreśla, że odchodzi z powodów osobistych. To ważne oświadczenie.

3 i 4 lutego to dni, które powinny być dla nas szczególnie ważne, bo odwiedził Polskę przedstawiciel naszego „strategicznego partnera” – prezydent Ukrainy Wiktor Janukowycz. Jednak zamiast tego mamy kolejny dowód na to, że istnieje poważny kryzys w stosunkach polsko-ukraińskich. Świadczy o tym choćby to, że od wizyty Janukowycza bardziej zafrapowała nas płeć Mona Lisy.

W interesie Polski jest sąsiadowanie z państwem demokratycznym, które wyznaje podobne zasady, jak reszta Europy. Ukraina natomiast bardzo szybko zmierza w tym samym kierunku co Białoruś.

Stosunki polsko-ukraińskie są na bardzo niskim poziomie. Staliśmy się dla siebie tak dalecy, jakby Dniepr przepływał przez stolicę Mongolii, a nie Ukrainy.

Парадоксально, але найпростіший шлях до припинення розмов з ЄС показав Лукашенко, який своїми репресіями відкрив громадянам полегшений варіант перетину європейського кордону – artykuł Pawła Pieniążka dla „Ukrajinśkoho tyżnia”.

W noc sylwestrową  wysadzono w powietrze popiersie Stalina, a kilka dni później zakończyła się  ostatecznie (a może jedynie zanikła) kwestia związana z nadaniem Stepanowi Banderze tytułu Bohatera Ukrainy.

Wiele osób odwiedzających naszą stronę to urzędnicy. Nasi aktywiści nieraz widzieli w gabinetach dziekanów i rektorów wydruki artykułów z naszej strony. Władza musi liczyć się z Priamą Diją.

Największym zaskoczeniem 2010 roku okazało się ukraińskie społeczeństwo. Wbrew wszystkim zapowiedziom i komentarzom, że jest bierne, rozczarowane i nie stać go na żaden sprzeciw społeczny, Ukraińcy zmobilizowali się do działania i stawili opór działaniom władzy – komentarz Pawła Pieniążka dla „Krytyki Politycznej”.

Rządzący nie ograniczają się do sądowych metod nacisku na opozycję. 16 grudnia odbyła się krwawa pacyfikacja deputowanych frakcji BJuT w Radzie Najwyższej, którzy blokowali trybunę w sali sesyjnej.

Niemieckie hipermarkety z polską obsługą i kolorową ofertą handlową stają się dla niektórych Ukraińców bramą do „polskiej” Europy na zachód od Bugu. Bramą przyjemniejszą od przejścia granicznego w Zosinie.

Powinniśmy robić interesy ze wszystkimi – Rosją, Unią Europejską, Japonią, Chinami, USA itd. Wtedy możemy mówić o dywersyfikacji wpływów i braku monopoli. Dominacja jakiegokolwiek państwa byłaby zła, a Federacji Rosyjskiej zwłaszcza.

W każdej zachodnioeuropejskiej demokracji odwołanie połowy rządu byłoby przejawem kryzysu władzy lub co najmniej zapowiedzią daleko idącej korekty dotychczasowej polityki. Na Ukrainie jednak taki wstrząs ma służyć konserwacji status quo.

Ostatnie wydarzenia z placu Niezależności powinny dać do myślenia klasie politycznej, bo to nie masy protestujących wystąpiły przeciwko konkretnej władzy, lecz grupa społeczna walcząca z konkretną ustawą.

Sytuację komplikuje też jeden czynnik w relacjach Europy Wschodniej z Unią Europejską. Otóż Partnerstwo Wschodnie zakłada współpracę z krajami niedemokratycznymi, a więc Unia milcząco przyjęła zasadę „wolnoć Tomku w swoim domku”, innymi słowy: „suwerennej demokracji” – artykuł Andrzeja Brzezieckiego dla „Rzeczpospolitej”.

Jeszcze nie opadły emocje po wyborach lokalnych na Ukrainie, a już rozgorzała dyskusja odnośnie terminu następnych wyborów do Rady Najwyższej.

Na początku naszym celem też było tylko zorganizowanie akcji przeciwko zabudowie Pejzażnej Aleji, nie mieliśmy innych planów. Akcja zakończyła się organizacyjnym sukcesem i wtedy zaczęli przychodzić do nas ludzie z innych grup, żebyśmy pomogli im z różnymi problemami.

W postępowaniu wobec Rosji nie ma żadnej zdrady, są jedynie gesty i chęć przełamania izolacji sąsiada. Polska musi prowadzić politykę zarówno wobec Ukrainy, jak i Rosji. Nie można tego traktować w duchu prometejskim, bowiem Ukraina od dwudziestu lat jest niepodległym państwem i o swojej przyszłości zadecyduje sama.

Rezultatem polityki Tymoszenko będzie dalszy podział społeczeństwa na zwolenników „pomarańczowych”, „biało-niebieskich” i mających politykę gdzieś.

Przyjęte prawo dorzuca do ukraińskiego systemu następne kontrowersje i niejasności, a do tego w bezczelny sposób ograbia studentów.

Narodowa Ekspercka Komisja Obrony Moralności Społecznej zamiast dbać o ukraińskie morale, postanowiła zająć się cenzurowaniem ludzi myślących inaczej, niż proponują dominujące nurty – na przykład cerkiewny.

Najtrudniej zrozumieć, po co to wszystko zrobiono. To prawda, że Wiktor Janukowycz przywrócił sobie pełnomocnictwa, które miał Leonid Kuczma, ale zrobił to przy dosyć wątpliwej legitymizacji, a do tego zupełnie niepotrzebnie.

1 października 2010 roku okazało się, że nie było Majdanu w 2004 roku, nie istnieje Wiktor Juszczenko ani obrażona na naród Julia Tymoszenko.

Wiktor Janukowycz obudził stare demony. Gwałtowne przywrócenie poprzedniej konstytucji nachalnie przypomina czasy prezydentury Leonida Kuczmy.

Niezależnie od intencji strony ukraińskiej w papugowaniu rosyjskich wzorów, ujednolicanie retoryki nie wróży nic dobrego.

Uporczywe podkreślanie przez otoczenie prezydenta przywiązania do wartości demokratycznych świadczy o tym, że Janukowycz i jego współpracownicy zdają sobie sprawę ze szkód, jakie w wymiarze polityki międzynarodowej i wewnętrznej niesie image autorytarnego władcy.

Uczelnia, jak i cały Kościół greckokatolicki, wbrew przeciwnościom, rozwija się. Symboliczny jest pod tym względem fakt, że nowy kampus – dom akademicki, biblioteka, już zbudowana cerkiew – powstaną na miejscu zaplanowanego przez władze sowieckie, ale nigdy nie ukończonego teatru.

Przez wiele lat nie mieliśmy pomysłu na prowadzenie alternatywnej polityki wschodniej. Mimo że zawsze uważaliśmy ją za priorytet, zabieraliśmy się do niej jak do jeża.

Ukraina to nasz sąsiad, a przy okazji duży kraj. W cokolwiek zamierzchłych czasach był to nawet nasz „partner strategiczny”.

W tym roku mija dziewiętnaście lat od ogłoszenia niepodległości Ukrainy. Wieczorem 24 sierpnia 1991 roku Rada Najwyższa Ukraińskiej SRR uchwaliła Akt Niepodległości. Z zebranych 392 deputowanych jedynie czterech zagłosowało „przeciw”. Na mapie geopolitycznej świata pojawiło się nowe państwo.

Wygląda na to, że szybko gaśnie chwilowy entuzjazm i wiara w reformy, które przyczynią się do poprawy losu szarego Ukraińca.

Wiktor Janukowycz nie dotrzymał żadnej ze swoich obietnic, a ci z nas, którzy usiłowali go tłumaczyć, czują się zdradzeni. Nowy prezydent i jego partia doprowadzili do demontażu demokracji.

Lech Wałęsa postanowił włączyć się w słuszną inicjatywę – obronę wolności słowa na Ukrainie. Niestety, po raz kolejny dobra intencja została sprowadzona do absurdu, a jej wydźwięk przypomina sławetne „Jestem za, a nawet przeciw”.

24 sierpnia wywieszę flagę – niebiesko-żółtą. Warto pamiętać o tym, co zdarzyło się przed dziewiętnastu laty, gdyż powstanie niepodległej Ukrainy w nieodwracalny sposób zmieniło nasz świat. Nie zapominajmy o tym.

Premier Mykoła Azarow musiał wziąć na serio (a może półserio) słowa patriarchy Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej Cyryla: „Jeśli będziecie tak szli, to Rosję wyprzedzicie”.

Mimo że Ukraina została „oczyszczona” przez kremlowską propagandę z zarzutów o współpracę z Saakaszwilim, problem konfliktu gruzińsko-rosyjskiego pozostaje dla Ukrainy aktualny.

Od piątku oficjalnie mamy nowego prezydenta. Bronisław Komorowski w pierwszej kolejności odwiedzi Brukselę, Paryż i Berlin. A kiedy wybierze się do Kijowa?

Przy okazji ostatniej triumfalnej wizyty pasterskiej cerkiewnego zwierzchnika pomyślałem, że moskiewski patriarcha Cyryl jest takim samym duchowym liderem ludzi sowieckich jak prezydent typu Janukowycza ich politycznym przywódcą.

Dlaczego SBU dręczy blogera, a nie znanego pisarza?

Mimo że w pierwszym kwartale 2010 roku Ukraina zanotowała wzrost gospodarczy, to jeszcze nie powód do wydawania pieniędzy na drogie samochody.

Temat podziału, rozpadu Ukrainy powraca niczym bumerang od początku niepodległości. Warto wspomnieć chociażby raport CIA z pierwszej połowy lat dziewięćdziesiątych, który wskazywał na duże prawdopodobieństwo rozpadu Ukrainy i przyłączenia jej południowo-wschodniej części do Rosji.

Prezydent Juszczenko i wielu ludzi z jego otoczenia zaliczało się do kategorii pożytecznych idiotów, którzy nie dostrzegali, że Ukraina rozwija się według rosyjskiego scenariusza i po pomarańczowej rewolucji przejdzie to samo, co Rosja po 1991 roku - Witalij Portnikow w rozmowie z Pawłem Pieniążkiem.

Z uroków lata chcą skorzystać wszyscy, także władza.

Z całą pewnością problemy osób LGBT nie będą w najbliższych latach dyskutowane w Radzie Najwyższej Ukrainy (chyba na szczęście dla samych zainteresowanych).

Witkacy pisał o zakopianinie: środku odurzającym, który sprawia, że chce się wracać do miasta pod Tatrami, choć oferuje okropne ceny i dziki tłum. Takie są narkotyki: drogie i nie dla normalnych ludzi. Ale jest dziś narkotyk stokroć silniejszy od zakopianiny – ukrainina - artykuł Andrzeja Brzezieckiego dla "Tygodnika Powszechnego".

„Człowiek ma urodziny, a wy z tego robicie jakiś spektakl” – powiedziała, zapewne poirytowana, szefowa Administracji Prezydenta Hanna Herman. „Gdy będę miała urodziny, to ja zdecyduję: mam przyjąć podarunek, czy go nie przyjmować. Prezydent także ma takie prawo”.

Zgoda obecnej ekipy rządzącej na przeprowadzenie wyborów jesienią wiąże się z próbą zakończenia procesu monopolizacji władzy.

Powierzchowna analiza może skłaniać do przekonania, że jeśli chodzi o stosunki z Ukrainą, prezydent-elekt wpisuje się w polski mainstream.

Chodzą pogłoski, że to nie pomyłka była przyczyną przetrzymania Langego, lecz polecenie władzy.

Ciąg dalszy konfliktu o gaz RosUkrEnergo.

Pięć lat po pomarańczowej rewolucji Ukraina przestała być modna.

Ilienko nie zostanie zapamiętany jako klasyk kina światowego, niemniej należy go uznać za klasyka kinematografii ukraińskiej.

Na początku czerwca minęło sto dni urzędowania Wiktora Janukowycza jako prezydenta.

Wybory, te czy następne, nie zaoferują nam nowej jakości stosunków ze Wschodem (także z Rosją), jeśli nie zaczniemy działać konsekwentnie, a działania rządu i prezydenta będą wyłącznie laurką dla aktualnie rządzącej ekipy.

Dziennikarze i eksperci, którzy spotkali się na III Polsko-Niemieckich Dniach Mediów, podjęli przynajmniej próbę znalezienia wspólnego punktu widzenia.

"Zamożne społeczeństwo, konkurencyjna gospodarka, efektywne państwo" - to nie hasło ukraińskiej partii przed zbliżającymi się wyborami, lecz tytuł programu gospodarczego. Brzmi pięknie, nieprawdaż? A co poza tym?

Wiktor Janukowycz po raz pierwszy od objęcia prezydentury postanowił w sposób tak zdecydowany poruszyć kwestie priorytetów polityki społeczno-gospodarczej jego administracji.

Ukraińcy, zamiast myśleć o rozwoju języka ukraińskiego, problemach oświaty czy wydawnictw, znowu zastanawiają się, w jakim językiem mają się posługiwać.

Gdy przyjaźniliśmy się z Ukraińcami, to nie tylko przyjaźniliśmy się z Ukraińcami, ale też robiliśmy to przeciwko Rosji. Teraz jest szansa, by w relacjach polsko-ukraińskich nie było drugiego dna - komentarz Andrzeja Brzezieckiego dla Gazety Wyborczej.

Okazało się, że stworzenie zdolnej do pracy wspólnoty ekonomicznej jest trudniejsze niż wykreowanie następnej wspólnej dekoracji na poradzieckiej przestrzeni.

Aktualny ukraiński come back ku świetlanej radzieckiej przeszłości dziwi i wzbudza czujność tylko  na pierwszy rzut oka.

Każdy prezydent może prowadzić taką politykę, jaką chce – albo opartą na sile niezależności, albo na sile zależności.

Kazachstan, Rosja, Turkmenistan, Ukraina – w tych krajach możemy znaleźć surowce, których eksport przynosi ogromne przychody budżetowe. Mimo to poziom życia w tych krajach dalece odbiega od pożądanego.

Gdy los nie pozwala być przywódcą.

Jak w dwa miesiące zrobić z siebie antybohatera?

Kiedy Wiktor Janukowycz – nowo obrany prezydent Ukrainy – udał się z pierwszą wizytą zagraniczną do Brukseli, wielu obserwatorów, również w Polsce, odetchnęło.

Po ratyfikowaniu umowy gazowej jakoś niezręcznie mówić o tym dokumencie wyłącznie w kategoriach biznesowych.

8 kwietnia minister spraw zagranicznych RP Radosław Sikorski przedstawił w Sejmie doroczną informację o założeniach polskiej polityki zagranicznej.

Jeśli przyjrzymy się porewolucyjnej karierze politycznej Wiktora Andriejewicza i jego doradców, a przede wszystkim kwestiom poruszanym w trakcie rewolucji, zobaczymy, że wszystkie problemy pozostały.

Minął miesiąc od zaprzysiężenia nowego prezydenta Ukrainy Wiktora Janukowycza. Niektórzy z ukraińskich politologów, jak Wołodymyr Fesenko, widzą w działaniach obecnego prezydenta powrót do czasów Leonida Kuczmy.

Ciężko ocenić, czy Wiktorowi Juszczence rzeczywiście zależało mu na uhonorowaniu lidera UPA, czy może chciał podłożyć świnię uchodzącemu za neutralnego prezydenta Wiktorowi Janukowyczowi.

„Gospodarka, głupcze” – to hasło wymyślone przez byłego prezydenta USA Billa Clintona zrobiło swego czasu międzynarodową karierę. Wskazywało na konieczność koncentrowania się przez władze przede wszystkim na kwestiach rozwoju gospodarczego, wzrostu PKB czy walki z recesją.

Podczas wyborów prezydenckich lider Partii Regionów Wiktor Janukowycz powiedział swojej oponentce, ówczesnej premier Julii Tymoszenko, że najlepiej będzie, jeśli „pójdzie do kuchni”. Większość obserwatorów potraktowała te słowa jako incydent - wymsknęło mu się.