6 marca (wtorek) o godzinie 14.00 w Kijowie na ulicy Worowskowo 4 (Instytut Gorszenina) odbędzie się konferencja prasowa na której zostaną zaprezentowane wyniki analiz eksperckich przeprowadzonych przez Instytut Gorszenina, „Nową Europę Wschodnią” i „Ukraiński Żurnal” dotyczące perspektyw akcesji Ukrainy do Unii Europejskiej.  

 

24, 25 i 27 sierpnia 1991 roku uzyskiwały niepodległość odpowiednio Ukraina, Białoruś oraz Mołdawia. Trzy państwa niegdyś wchodzące w skład Związku Radzieckiego. Chociaż są one do siebie podobne, to jednak przez ostatnie dwadzieścia lat rozwijały się niezależnie od siebie i – w różnym stopniu – od Centrum. Co działo się przez ten okres? Jakie nasuwają się refleksje? I co w przyszłości czeka Ukrainę, Białoruś i Mołdawię?

Paweł Wołowski: „Nie dając demokracji ani państwa prawa w wydaniu zachodnim, niepodległość zainicjowała niezależny byt państwowy, który – z perspektywy dwudziestu lat istnienia – odznacza się trwałością i stabilnością. Ukraina i Białoruś nie są państwami sezonowymi i będą, jak można sądzić, sąsiadami Rzeczpospolitej przez długie dekady”.

Ołeksandr Paschawer: „Wielu uważa, że jeśliby prezydent Leonid Kuczma prowadził inną politykę, to na Ukrainie sytuacja rozwinęłaby się jak w Czechach czy Polsce. (…) Jestem przekonany, że jeśli Kuczma spróbowałby działać inaczej, to nie rozmawialibyśmy dzisiaj o Ukrainie, bo nie istniałoby takie państwo. Ono powstało na skutek łańcucha wydarzeń, których nie można było zmienić”.

Tomasz Kułakowski: „Do utrwalenia dominacji Moskwy nad Dnieprem przyczyniła się Unia Europejska. W zachęcaniu Ukrainy do transformacji na wzór środkowoeuropejski nie zrobiła nic albo niewiele. Nie zaproponowała stowarzyszenia, o perspektywie członkostwa nie wspominając, odgrodziła się nową, szengeńską kurtyną, wprowadziła upokarzające wizy”.

Andrij Bondar: „Sekret ukraińskiej zależności od Rosji polega nie tylko na naszej gazowej narkomanii, a przede wszystkim na tradycyjnej mentalnej niezdolności do odejścia od poradzieckiego dyskursu, gdzie wszystko rozwiązuje się przez ustne porozumienia, rejderstwo, protekcjonizm i zależność sądów od władzy. Najmniejsza modernizacja państwa (...) dla ukraińskich elit oznaczałaby tylko jedno: totalne zniszczenie”.

Piotr Andrusieczko: „Po dwudziestu latach widać na Ukrainie wyraźne zmęczenie obecnymi elitami politycznymi. Większość dzisiejszych figur politycznych jest na scenie od lat dziewięćdziesiątych XX wieku i dla wielu Ukraińców różnice pomiędzy poszczególnymi formacjami politycznymi są wyłącznie formalnej natury. Świadczy o tym wzrost liczby zwolenników głosowania »przeciw wszystkim« – niektóre badanie szacują ich liczbę na około 20 procent”.

Aleksander Kwaśniewski: „W ukraińskich warunkach – bez względu na barwy partyjne – nie da się prowadzić innej polityki niż balans między Rosją a Unią Europejską. Nie krytykuję władz Ukrainy za to balansowanie, natomiast niedostatkiem tej polityki jest brak zdefiniowania głównego celu. Myśmy sobie powiedzieli, że chcemy być członkiem Unii Europejskiej i NATO. Ukraina ciągle się waha, ale ten rok może być przełomowy”.

Piotr Pogorzelski: „Przyjeżdżający na Ukrainę Polacy często narzekają i konstatują: »poradziecki syf, bieda, kiła i mogiła«. (...) Tak, nie ma wątpliwości, że nasz kraj jest bogatszy, tylko zastanówmy się, czy gdyby nie pomoc Unii Europejskiej, to nasza wieś wyglądałaby lepiej od ukraińskiej, czy polskie drogi, na które i tak narzekamy, byłyby lepsze od tych, które są na Ukrainie?”.

Małgorzata Nocuń: „W tej historii brak romantycznej walki i wzniosłych uczuć: dwadzieścia lat temu Białoruś nie miała wyjścia, ogłosiła niepodległość, bo zmienił się otaczający ją świat. Większość społeczeństwa modliła się, żeby Sojuz przetrwał, i bała się nowego”.

Kamil Kłysiński: „O ile sam fakt umocnienia się niepodległej Białorusi i uformowania – w dużej mierze pod wpływem propagandy państwowej – świadomej oraz patriotycznie nastawionej większości społeczeństwa można uznać za sukces, o tyle już treść tego państwa można zaliczyć do porażek”.

Kamil Całus: „Mołdawia po dwudziestu latach niepodległości to kraj sprzeczności, niepewności i ciągłej zmiany. Mimo to, jak się wydaje, ta młoda republika przeszła już najtrudniejszy okres. Zdołała wychować pokolenie, które potrafiło dokonać pierwszej od lat manifestacji politycznej i wpłynąć na bieg historii swojego kraju”.

Ukraina dwadzieścia lat po ogłoszeniu niepodległości to kraj przeciwności i skrajności. Nie ma wyznaczonego kierunku rozwoju, wciągnięta w niekończący się proces samookreślania. Najważniejsze jest jednak to, że Ukraina przetrwała jako niepodległe państwo i nic nie wskazuje na to, żeby po kolejnym dwudziestoleciu miało się coś w tej kwestii zmienić.

Nasze państwo ma cechy, które nie podobają się samym Ukraińcom. Tutaj rządzą oligarchowie, którzy otrzymali pieniądze w procesie dzielenia państwowej własności. To tworzyło korupcyjny model rozwoju kraju. Do tego z odziedziczoną przestarzałą biurokracją.

Stało się to, czego oczekiwaliśmy od początku procesu i czego przede wszystkim spodziewała się Julia Tymoszenko. Jednak to nie koniec teatru absurdu, jakim od samego początku jest proces byłej premier. Nie wiemy, czy areszt będzie trwał do końca procesu, czy jest to tylko element zastraszenia. I oczywiście wciąż trudno prognozować, jaki wyrok ostatecznie wyda sąd.

Kolejny czołowy polityk opozycji trafił do więzienia – po byłym ministrze spraw wewnętrznych Juriju Łucence nadszedł czas na „żelazną” Julię Tymoszenko. W 2000 roku podobnie postąpił Leonid Kuczma, który za wszelką cenę chciał ograniczyć jej polityczne działanie, jednak stało się coś przeciwnego – był to początek jej drogi do władzy. Czy dzisiaj po kompromitacji rządów „pomarańczowych” uwięzienie Tymoszenko ponownie uruchomi polityczną bombę?

Komentarz Piotra Andrusieczki: „Jeśli procesy Julii Tymoszenko i Jurija Łucenki (wobec którego środek profilaktyczny w postaci aresztu zastosowano już w grudniu ubiegłego roku) miałyby oznaczać rzeczywistą chęć walki z korupcją i nadużyciami na najwyższych szczeblach polityki, to sądy na kilka lat zostałyby sparaliżowane sprawami wobec byłych i obecnych przedstawicieli władzy, mimo że nie byłyby potrzebne skomplikowane śledztwa – wystarczyłoby zebrać artykuły, które ukazują się regularnie chociażby na łamach »Ukrainśkiej Prawdy«”.

Komentarz Witalija Portnikowa: „Sąd działa zgodnie ze scenariuszem opracowanym poza jego murami – w administracji prezydenta Wiktora Janukowycza albo nawet bezpośrednio w jego gabinecie”.

Komentarz Piotra Pogorzelskiego: „Ta informacja na pewno dla wielu była zaskoczeniem. Wątpię jednak, czy zwolennicy Julii Tymoszenko od razu oderwali się od foteli i pobiegli na dworce kupić bilety do Kijowa na zapowiadaną na poniedziałek demonstrację w obronie swojej ulubienicy. Wątpię także, aby jej przeciwnicy ucieszyli się na tyle, aby uratować dramatycznie spadające poparcie dla prezydenta Wiktora Janukowycza”.

16 czerwca, godz. 19.30, kluboksięgarnia Wrzenie Świata, ul. Gałczyńskiego 7, Warszawa

Uczestnicy spotkania w warszawskiej księgarni Wrzenie Świata opowiedzą o znaczeniu tradycji wytwarzania i picia alkoholu w państwach wschodnioeuropejskich.

Goście: Andrusieczko, Brzeziecki, Kułakowski, Rajczyk, Śmieja

Niestety wartości Zachodu i Wiktora Janukowycza oraz jego otoczenia są sprzeczne, dlatego konflikt interesów wydaje się nieunikniony. Ekipa ta sądzi, że można realizować recepty byłych urzędników Administracji Prezydenta – Anatolija Oreła i Wiktora Medwedczuka – w relacjach z Zachodem. A to nic więcej, jak tylko pozycja podległa Rosji.

17 czerwca, piątek, godz. 9.15, Centrum Konferencyjne Zielna, ul. Zielna 37, Warszawa

Konferencja stanowi podsumowanie projektu Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego i dwumiesięcznika „Nowa Europa Wschodnia” pod tytułem „Prezydencja Polski w Radzie Unii Europejskiej a Partnerstwo Wschodnie – w poszukiwaniu synergii”, realizowanego przy wsparciu Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

Powoli, acz systematycznie nad Dnieprem niszczona jest opozycja, ogranicza się prawa drobnego biznesu, zaciska się pętla wokół nieprzychylnych władzy mediów, wreszcie: szykuje się grunt dla walki z organizacjami pozarządowymi – artykuł Piotra Andrusieczki i Andrzeja Brzezieckiego dla „Rzeczpospolitej”.

– Widzimy na ukraińskich ulicach zadymy i myślimy, że kraj zbliża się do demokracji. Ale popełniamy błąd, bo w objawach choroby dopatrujemy się czegoś dobrego – mówił redaktor naczelny „Nowej Europy Wschodniej” Andrzej Brzeziecki.
Relacja Mariusza Kutki ze spotkania „Dwudziestolecie polsko-ukraińskich stosunków dyplomatycznych” ukazała się na portalu Poznan.gazeta.pl.

18 maja, środa, godzina 16.00, Gazeta Café, ul. 27 Grudnia 3, Poznań

W sierpniu minie 20 lat od ogłoszenia ukraińskiej niepodległości. Decyzja Rady Najwyższej została potwierdzona w ogólnoukraińskim referendum 1 grudnia, zaś Polska była pierwszym państwem na świecie, które uznało niepodległość Ukrainy. Warto przy tej okazji przeanalizować relacje polsko-ukraińskie z perspektywy 20 lat, a przede wszystkim ocenić ich stan obecny i dalszy rozwój.

Goście: Andrusieczko, Brzeziecki, Figura, Kułakowski

8 kwietnia po ciężkiej chorobie zmarł Konsul Honorowy Ukrainy w Poznaniu i Prezes Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego „Polska-Ukraina” Łukasz Horowski. Postać nietuzinkowa. Jednak przede wszystkim odszedł praktyk „dyplomacji społecznej”, którą tak propagował Jan Nowak-Jeziorański.

Janukowycz musi zrozumieć, że otrzymał już pierwszy sygnał w postaci Bohdana Danyłyszyna. Zbytnia pewność siebie nie opiera się na rzeczywistości.

Nigdy nie słyszałem, żeby przedstawiciele władzy mówili: „rzeczywiście naciskamy na media i wprowadzamy cenzurę”. Mamy do czynienia z charakterystyczną i zrozumiałą reakcją władzy. Wystarczy jednak włączyć ukraińskie wiadomości na głównych kanałach telewizyjnych, aby zobaczyć rosyjski schemat informowania.

Czyja „intuicja” wywołała zaniepokojenie i zmusiła do napisania artykułu pod wymownym tytułem Zabić dziennikarza. Kto i jak destabilizuje prezydenturę Wiktora Janukowycza?, w którym jako potencjalną ofiarę wymienia się Serhija Łeszczenkę?

Obecnie nie wszystkie działania milicji muszą być następstwem bezpośrednich rozkazów, już raczej wynikają one z atmosfery, przyzwolenia kierownictwa i polityki „przykręcania śruby”.

Rządzący nie ograniczają się do sądowych metod nacisku na opozycję. 16 grudnia odbyła się krwawa pacyfikacja deputowanych frakcji BJuT w Radzie Najwyższej, którzy blokowali trybunę w sali sesyjnej.

Niemal zaraz po przeprowadzonych wyborach parlamentarnych w Mołdawii prezydent Rumunii Traian Basescu oświadczył, że w ciągu najbliższych dwudziestu pięciu lat Mołdawia wejdzie w skład Rumunii.

Sytuacja wydaje się patowa. W ciągu miesiąca od momentu wyborów musi odbyć się posiedzenie parlamentu, a deputowani mają jeszcze półtora miesiąca na wybranie prezydenta. Ze względu na obecny rozkład miejsc w parlamencie wskazuje się na kilka możliwych wariantów dalszego rozwoju sytuacji.

Jeszcze nie opadły emocje po wyborach lokalnych na Ukrainie, a już rozgorzała dyskusja odnośnie terminu następnych wyborów do Rady Najwyższej.

W tym roku mija dziewiętnaście lat od ogłoszenia niepodległości Ukrainy. Wieczorem 24 sierpnia 1991 roku Rada Najwyższa Ukraińskiej SRR uchwaliła Akt Niepodległości. Z zebranych 392 deputowanych jedynie czterech zagłosowało „przeciw”. Na mapie geopolitycznej świata pojawiło się nowe państwo.

Mimo że Ukraina została „oczyszczona” przez kremlowską propagandę z zarzutów o współpracę z Saakaszwilim, problem konfliktu gruzińsko-rosyjskiego pozostaje dla Ukrainy aktualny.

Temat podziału, rozpadu Ukrainy powraca niczym bumerang od początku niepodległości. Warto wspomnieć chociażby raport CIA z pierwszej połowy lat dziewięćdziesiątych, który wskazywał na duże prawdopodobieństwo rozpadu Ukrainy i przyłączenia jej południowo-wschodniej części do Rosji.

Zgoda obecnej ekipy rządzącej na przeprowadzenie wyborów jesienią wiąże się z próbą zakończenia procesu monopolizacji władzy.

Na początku czerwca minęło sto dni urzędowania Wiktora Janukowycza jako prezydenta.

Demonstracja z 11 maja była drugim protestem przeciwko działaniom nowej władzy.

Minął miesiąc od zaprzysiężenia nowego prezydenta Ukrainy Wiktora Janukowycza. Niektórzy z ukraińskich politologów, jak Wołodymyr Fesenko, widzą w działaniach obecnego prezydenta powrót do czasów Leonida Kuczmy.