Główny problem mołdawskiej polityki ostatnich trzech lat został rozwiązany: kraj znów ma prezydenta. Teraz pojawia się pytanie: i co dalej? Jak zmieni się polityka wewnętrzna? Czy głowa państwa położy kres partyjnym intrygom?

Wydaje się, że niemożliwe może stać się możliwym i 16 marca, w najbliższy piątek, Mołdawia po dwóch latach znowu będzie miała prezydenta.

Funkcja pełniącego obowiązki prezydenta wydaje się w Mołdawii nabierać permanentnego charakteru, ale jeden z dzienników sporządził ranking dziesięciu kompromisowych kandydatów, którzy mogliby otrzymać poparcie większości parlamentu. Mer Kiszyniowa złożył śmiertelnie poważne deklaracje dotyczące pewnego kamienia, a tracący poparcie Moskwy Igor Smirnow deklaruje polityczną niezależność.

Wyrok Trybunału zmusza polityków do rozmów, patriarcha Cyryl nie odwiedza Naddniestrza, a mołdawska równość genderowa jest na niezłym poziomie.

Premier Vlad Filat otrzymuje tytuł Człowieka Roku i gratulacje od Donalda Tuska, po czym leci do Niemiec na oficjalne spotkanie z prezydentem nieuznawanej Republiki Naddniestrzańskiej Igorem Smirnowem. Tymczasem wskaźniki ekonomiczne Mołdawii stawiają kraj na pierwszym miejscu w regionie.

Micheil Saakaszwili wyraził nadzieję, że najbliższy szczyt Partnerstwa Wschodniego okaże się przełomowy na drodze Gruzji do członkostwa w Unii Europejskiej. Do Gruzji przybywa coraz więcej turystów, gruzińskie wino staje się znakiem rozpoznawczym kraju, a inflacja maleje. Ponadto Tbilisi oskarża Moskwę o naruszenie przestrzeni powietrznej.

Pełniący obowiązki prezydenta Mołdawii Marian Lupu apeluje o moratorium na debaty publiczne. Baszkan Formuzal zabiera się do stworzenia nowej partii politycznej, natomiast Mołdawianie podsumowują ostatnie dwudziestolecie w ankiecie dla „Komsomolskiej Prawdy”.

Przedstawiciele mołdawskiej sceny politycznej poszukują kandydata na prezydenta, którego poprą także komuniści. Gagauzja nie chce języka rumuńskiego na egzaminach maturalnych i uniwersyteckich, natomiast ponad trzy tysiące Mołdawian ustawia się w kolejce po rumuńskie stypendia. Naddniestrze walczy z ogólnoświatowym kryzysem.

Vlad Filat wyciąga rękę w stronę Partii Komunistów i „grozi palcem” kolegom z koalicji. Tymczasem w Naddniestrzu sytuacja przed grudniowymi wyborami prezydenckimi robi się coraz ciekawsza.

Chcielibyśmy, aby również ta strona internetowa – jako integralna część projektu – stała się forum wymiany myśli na temat wyzwań i możliwości polskiej prezydencji odnośnie do promowania idei Partnerstwa Wschodniego i intensyfikacji działań Unii Europejskiej w ramach wschodniego wektora jej polityki.

„Polska – partner Wschodu” jest hasłem dość oczywistym. Mamy swoje interesy na Wschodzie, z Partnerstwa Wschodniego uczyniliśmy sztandarowy projekt europejski. Jednak czy będąc partnerem Wschodu, nie możemy (lub nie powinniśmy) być także w pewnej mierze partnerem państw Południa? Algieria czy Libia to przecież potencjalni dostawcy gazu skroplonego do naszego planowanego terminalu w Świnoujściu. Ponadto metoda „przeciągania liny” pomiędzy unijnym lobby południowym, optującym za większym zaangażowaniem politycznym i finansowym na rzecz państw basenu Morza Śródziemnego, a lobby wschodnim, domagającym się tego samego dla wschodniego sąsiedztwa Unii, nie jest zbyt efektywna. W ostatnich latach skuteczne okazywały się działania tych państw unijnych, które – jak Niemcy czy Szwecja – występując z nowymi pomysłami dla wschodniego sąsiedztwa, uwzględniały zarazem interesy lobby południowego. Czy Polska nie powinna działać podobnie?

Jak odnieść się do dylematu wyboru między demokratyzacją a stabilizacją? Może on w całej ostrości ujawnić się niedługo na przykładzie Białorusi. Polska – partner Białorusi? Oczywiście – odpowie większość Polaków. Zarazem większość z nas będzie rozumiała to partnerstwo jako relację ze społeczeństwem białoruskim, a nie z władzami. Okazuje się jednak, że – zwłaszcza w momentach przesileń – skuteczność polityki zależy od dobrych kontaktów z władzami, czego przykładem są działania Polski na rzecz pomarańczowej rewolucji.

Wreszcie, czy aktualna oferta Unii dla państw wschodniego sąsiedztwa jest wystarczająco „pociągająca”? Czy na obecnym etapie stosunków okaże się siłą napędową modernizacji i reformy państwa? Czy – i ewentualnie, jak długo jeszcze – Brukseli uda się zachować atrakcyjność Europejskiej Polityki Sąsiedztwa, wykreślając z oferty najbardziej pożądaną nagrodę – członkostwo?

Zapraszamy do dyskusji.

Paweł Wołowski

Rozmowa Tomasza Kułakowskiego z Vladem Filatem Mołdawia: od reintegracji do integracji
Artykuł Kamila Całusa i Piotra Oleksego  Success story pilnie potrzebne, czyli mołdawskie oczekiwania wobec polskiej prezydencji
Rozmowa Piotra Pogorzelskiego z Pawłem Klimkinem Przede wszystkim integracja ekonomiczna
Artykuł Kamila Kłysińskiego Białoruś – równanie z wieloma niewiadomymi
Artykuł Kakhi Gogolashvilego Polska prezydencja – największa szansa dla Gruzji
Artykuł Rubena Mehrabiana Polskie inspiracje w armeńskiej polityce
Artykuł Marty Jaroszewicz Umowa stowarzyszeniowa z Unią Europejską: jak to widzi Ukraina?

Projekt współfinansowany ze środków Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Politycy – zgodnego dotąd – Sojuszu na rzecz Integracji Europejskiej obrzucają się oskarżeniami. Były pełniący obowiązki prezydenta Michaił Ghimpu obchodzi dzień okupacji radzieckiej. W Naddniestrzu nieznani sprawcy wymalowują hasła wzywające prezydenta do ustąpienia, a socjologowie ostrzegają przed „drenażem mózgów” z Gagauzji i nieuznawanej Republiki.

Kandydat koalicji nieznaczną przewagą wygrywa wybory na stanowisko mera Kiszyniowa, a Partia Komunistów nie chce uznać wyniku. W skali kraju Sojusz odnosi zdecydowane zwycięstwo, co nie wróży jednak rozwiązania kryzysu politycznego, w jakim od dwóch lat znajduje się Mołdawia.

Rosyjska ambasada w Kiszyniowie dokonuje afrontu w stosunku do gospodarzy, lecz chwilę później wydaje oświadczenie uznające Mołdawię w jej oficjalnych granicach. W tym samym czasie naddniestrzańska młodzież tysiącami trójbarwnych wstążek świętuje Dzień Rosji, a baszkan Gagauzji zostaje wezwany do rezygnacji ze stanowiska.

Mołdawia spodziewa się po polskiej prezydencji w Unii Europejskiej więcej niż pozostałe kraje objęte Partnerstwem Wschodnim. Postawa polskich władz może mieć wpływ na politykę wewnętrzną tego kraju. Jednak premier Vlad Filat stara się nadmiernie nie rozdmuchiwać oczekiwań.

Będziemy potrzebowali jeszcze roku na negocjacje i wprowadzanie zmian niezbędnych do podpisania umowy stowarzyszeniowej z Unią Europejską.

Tyraspol na początku lipca prawdopodobnie przyjmie nową konstytucję naddniestrzańską, radykalnie zmieniającą strukturę rządu. W Kiszyniowie taktyczny ruch liberalnych-demokratów odbiera głosy komunistycznemu kandydatowi na mera stolicy. Natomiast komuniści organizują masową demonstrację.

Premier Vlad Filat rozwiewa wątpliwości dotyczące terminu podpisania przez Mołdawię umowy stowarzyszeniowej z Unią Europejską. Zbliżają się także czerwcowe wybory mera Kiszyniowa, tymczasem partia Liberalnych Demokratów nagle rezygnuje z poparcia własnego kandydata. Natomiast gagauscy komuniści protestują przeciw rządowym planom decentralizacyjnym.

Co przyniosą nadchodzące wybory samorządowe? Możliwe, że jednym z ich skutków będzie rozłam w Partii Komunistów Republiki Mołdawii, który doprowadzi do stworzenia nowej socjaldemokratycznej siły. Zaczynają również pojawiać się sugestie, że rządzący od 20 lat prezydent Naddniestrza Igor Smirnow powinien pomyśleć o emeryturze.

27 marca po Kiszyniowie przeszły manifestacje „za” i „przeciwko” przyłączeniu Mołdawii do Rumunii. Toczący się spór jest na rękę politykom, którzy od 2009 roku są w stanie permanentnej kampanii wyborczej. Podobnie jak wciąż aktualny problem Naddniestrza.

29-31 marca, wtorek-czwartek, Kiszyniów

W Forum będzie uczestniczyło 150 gości z Mołdawii, Unii Europejskiej, Stanów Zjednoczonych i innych państw. Wśród nich będą przedstawiciele rządów, parlamentów, biznesu, samorządów, międzynarodowych organizacji i ośrodków analitycznych.

Sytuacja wydaje się patowa. W ciągu miesiąca od momentu wyborów musi odbyć się posiedzenie parlamentu, a deputowani mają jeszcze półtora miesiąca na wybranie prezydenta. Ze względu na obecny rozkład miejsc w parlamencie wskazuje się na kilka możliwych wariantów dalszego rozwoju sytuacji.

 POBIERZ CAŁOŚĆ

Dwugłos Lilii Szewcowej i Sławomira Dębskiego o przyszłości Rosji.

Szewcowa: „Rosja nie potrafi odnaleźć »drogi do Europy«, dlatego wpadła w tradycyjne dla siebie koleiny: jedynowładztwa i próby podporządkowania sobie sąsiadów. Owszem, Dmitrij Miedwiediew wciąż mówi o demokratyzacji, jednak prezydenta trzeba słuchać do końca, bo potem zawsze dodaje, że dążyć do demokracji należy ostrożnie, nie spiesząc się…”

Dębski: „Przyjęcie przez Rosję norm obowiązujących na Zachodzie przyniosłoby kres konkurencji w Europie Wschodniej między modelem rozwoju oferowanym przez Unię Europejską a popieranym przez Rosję modelem postsowieckim. Ułatwiłoby to państwom Europy Wschodniej uzyskanie członkostwa w NATO i Unii”.

W dziesiątą rocznicę śmierci Jerzego Giedroycia o jego wizji polskiej polityki wschodniej piszą Iza Chruślińska, Stanisław Konopacki, Marek Kornat.

Ponadto: Timothy Snyder opowiada o swojej najnowszej książce, Witalij Portnikow kreśli portret patriarchy Cyryla, Giorgi Chaindrawa przekonuje, dlaczego Micheil Saakaszwili jest złym prezydentem, raport o Ukrainie Wiktora Janukowycza, wywiad z premierem Mołdawii Vladem Filatem. A także: jaką przyszłość ma Partnerstwo Wschodnie, recenzje książkowe, reportaże z Dagestanu, Gruzji oraz o ukraińskich Żydach w Izraelu. Zapraszamy do lektury!

POLECAMY
Z Timothy Snyderem rozmawia Paweł Pieniążek Sprzeczności Wasyla Wyszywanego

Stanisław Konopacki  Z Maisons-Laffitte patrzono szerzej