Micheil Saakaszwili uczestniczył w Warszawie w drugim szczycie Partnerstwa Wschodniego. Minister spraw zagranicznych Grigol Waszadze rozmawiał w Nowym Jorku z amerykańską sekretarz stanu Hillary Clinton. Natomiast Aleksander Ankwab zainaugurował swoją prezydenturę i wyznaczył Leonida Lakerbaję na stanowisko premiera Abchazji.

Relacje Ukrainy z Unią Europejską w kontekście aresztu Julii Tymoszenko i samoizolacja Białorusi zdominowały szczyt Partnerstwa Wschodniego w Warszawie.

Micheil Saakaszwili wyraził nadzieję, że najbliższy szczyt Partnerstwa Wschodniego okaże się przełomowy na drodze Gruzji do członkostwa w Unii Europejskiej. Do Gruzji przybywa coraz więcej turystów, gruzińskie wino staje się znakiem rozpoznawczym kraju, a inflacja maleje. Ponadto Tbilisi oskarża Moskwę o naruszenie przestrzeni powietrznej.

29 września, czwartek, Warszawa 

Międzynarodowa konferencja, towarzyszącą szczytowi Partnerstwa Wschodniego. Udział w niej potwierdzili między innymi minister Radosław Sikorski, komisarz Štefan Füle i inni przedstawiciele struktur unijnych, władz państwowych i środowisk eksperckich.

W ostatnich kilku dniach na stronach znanego ze skandali portalu WikiLeaks opublikowano kolejną partię korespondencji amerykańskich dyplomatów z Departamentem Stanu USA. Wiele ze stu tysięcy depesz wyszło z amerykańskich ambasad w Moskwie i innych europejskich stolicach.

Mołdawia to republika wielkości kiści winogron, w której starczyło jednak miejsca na jeszcze jedno nieuznawane państwo i gagauski „Autonomiczny Twór Terytorialny”. Bodaj jedyna z republik radzieckich, która odłączyła się od Związku Radzieckiego, by stać się częścią innego państwa. Jaka jest Mołdawia po dwóch dekadach wolności?

Prezydent Polski udał się z pierwszą oficjalną wizytą do Gruzji. Były prezydent Eduard Szewardnadze w wywiadzie prasowym krytykuje obecne władze. Gruzinka Tamta Liparteliani została zamordowana przez Andersa Breivika w Norwegii.

Od lat mówi się, że czynnikiem, który naprawdę zintegrowałby Europę Wschodnią z Unią Europejską, a na pewno przybliżył ją do unijnych standardów, byłaby aktywna wymiana młodzieży i kadry naukowej. Jednak mimo że jest to sprawa powszechnie znana, to nie widać znaczącej poprawy tej sytuacji.

З початку липня Польща головує в ЄС. Чи буде від того користь Україні? – artykuł Pawła Pieniążka dla „Ukrajinśkiego Tyżnia”.

Chcielibyśmy, aby również ta strona internetowa – jako integralna część projektu – stała się forum wymiany myśli na temat wyzwań i możliwości polskiej prezydencji odnośnie do promowania idei Partnerstwa Wschodniego i intensyfikacji działań Unii Europejskiej w ramach wschodniego wektora jej polityki.

„Polska – partner Wschodu” jest hasłem dość oczywistym. Mamy swoje interesy na Wschodzie, z Partnerstwa Wschodniego uczyniliśmy sztandarowy projekt europejski. Jednak czy będąc partnerem Wschodu, nie możemy (lub nie powinniśmy) być także w pewnej mierze partnerem państw Południa? Algieria czy Libia to przecież potencjalni dostawcy gazu skroplonego do naszego planowanego terminalu w Świnoujściu. Ponadto metoda „przeciągania liny” pomiędzy unijnym lobby południowym, optującym za większym zaangażowaniem politycznym i finansowym na rzecz państw basenu Morza Śródziemnego, a lobby wschodnim, domagającym się tego samego dla wschodniego sąsiedztwa Unii, nie jest zbyt efektywna. W ostatnich latach skuteczne okazywały się działania tych państw unijnych, które – jak Niemcy czy Szwecja – występując z nowymi pomysłami dla wschodniego sąsiedztwa, uwzględniały zarazem interesy lobby południowego. Czy Polska nie powinna działać podobnie?

Jak odnieść się do dylematu wyboru między demokratyzacją a stabilizacją? Może on w całej ostrości ujawnić się niedługo na przykładzie Białorusi. Polska – partner Białorusi? Oczywiście – odpowie większość Polaków. Zarazem większość z nas będzie rozumiała to partnerstwo jako relację ze społeczeństwem białoruskim, a nie z władzami. Okazuje się jednak, że – zwłaszcza w momentach przesileń – skuteczność polityki zależy od dobrych kontaktów z władzami, czego przykładem są działania Polski na rzecz pomarańczowej rewolucji.

Wreszcie, czy aktualna oferta Unii dla państw wschodniego sąsiedztwa jest wystarczająco „pociągająca”? Czy na obecnym etapie stosunków okaże się siłą napędową modernizacji i reformy państwa? Czy – i ewentualnie, jak długo jeszcze – Brukseli uda się zachować atrakcyjność Europejskiej Polityki Sąsiedztwa, wykreślając z oferty najbardziej pożądaną nagrodę – członkostwo?

Zapraszamy do dyskusji.

Paweł Wołowski

Rozmowa Tomasza Kułakowskiego z Vladem Filatem Mołdawia: od reintegracji do integracji
Artykuł Kamila Całusa i Piotra Oleksego  Success story pilnie potrzebne, czyli mołdawskie oczekiwania wobec polskiej prezydencji
Rozmowa Piotra Pogorzelskiego z Pawłem Klimkinem Przede wszystkim integracja ekonomiczna
Artykuł Kamila Kłysińskiego Białoruś – równanie z wieloma niewiadomymi
Artykuł Kakhi Gogolashvilego Polska prezydencja – największa szansa dla Gruzji
Artykuł Rubena Mehrabiana Polskie inspiracje w armeńskiej polityce
Artykuł Marty Jaroszewicz Umowa stowarzyszeniowa z Unią Europejską: jak to widzi Ukraina?

Projekt współfinansowany ze środków Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Між ЄС і Україною на шляху до підписання угоди про асоціацію все ще залишаються декілька розбіжностей. Владі в Києві потрібна перспектива членства і безвізовий режим з ЄС, але не дотримання прав людини і незалежні суди всередині країни – omówienie tekstu Marty Jaroszewicz na „InoZMI”.

W przeciwieństwie do Polski z początku lat dziewięćdziesiątych, obecne ukraińskie władze nie postrzegają umowy stowarzyszeniowej z Unią Europejską jako mapy drogowej do członkostwa.

Prezydencja Polski w Unii Europejskiej przypada na nowy etap projektu Partnerstwa Wschodniego i zarazem nowy rozdział w polityce wewnętrznej Armenii.

Polityczne represje na Białorusi wywołały kolejny kryzys w stosunkach z Unią Europejską. Prawdopodobnie kiepska kondycja białoruskiej gospodarki i naciski Rosji wymuszą na Aleksandrze Łukaszence ustępstwa wobec Unii. Jednak czy Bruksela będzie potrafiła skutecznie działać w nowej sytuacji?

Без зовнішньої допомоги з Януковичем не впоратися? Опозиції слід об’єднатися під проводом Юлії Тимошенко та говорити одним голосом. Вкрай важливою для запобігання сповзанню України до авторитаризму є також зовнішня підтримка, зокрема, і євроінтеграційних зусиль Києва – omówienie rozmowy Tomasza Kułakowskiego z Borysem Tarasiukiem na „InoZMI”.

Ukraina we Wspólnocie Europejskiej to gwarancja, że nigdy nie powróci autorytaryzm. Dzięki temu zwycięży nasze państwo i społeczeństwo, zjednoczona Europa, a także Polska.

Głównym celem integracji Ukrainy z Unią Europejską jest polityczne stowarzyszenie i ściślejsza integracja ekonomiczna.

Mołdawia spodziewa się po polskiej prezydencji w Unii Europejskiej więcej niż pozostałe kraje objęte Partnerstwem Wschodnim. Postawa polskich władz może mieć wpływ na politykę wewnętrzną tego kraju. Jednak premier Vlad Filat stara się nadmiernie nie rozdmuchiwać oczekiwań.

Chyba zbyt łatwo uznaliśmy, że Europa Zachodnia stanowi dla naszych wschodnich sąsiadów atrakcyjny model do naśladowania. Dziś widać, że zarówno elity, jak i duża część społeczeństw wciąż pragną zachodniego dobrobytu, ale już niekoniecznie wszystkich rozwiązań politycznych i społecznych – z Andrzejem Brzezieckim rozmawia Michał Sutowski.

Niedawny zamach w mińskim metrze, walka władzy z niezależnymi mediami, kryzys w stosunkach z Unią Europejską i poszukiwania nowych partnerów na arenie międzynarodowej zostały przyćmione przez coroczne święto – Dzień Zwycięstwa.

Nie tylko Polacy, lecz także Szwedzi czują się odpowiedzialni za Partnerstwo Wschodnie i za rozwój wschodniego sąsiedztwa Unii. Mimo że, co oczywiste, interesy geopolityczne Sztokholmu związane są bardziej z basenem Morza Bałtyckiego niż z Armenią czy Gruzją.

Tydzień na Białorusi przysparza wielu emocji. Obywatela mogą zaskoczyć ucieczki opozycjonistów czy areszt nałożony na sprzęty gospodarstwa domowego. Jednak ostatnie wydarzenia wydają się bardziej dezorientować analityków politycznych – zaskarżono polską ustawę w kontekście prawa międzynarodowego i daje się zauważyć wyraźny odwrót od zachodnich instytucji.

Tylko demokratyzacja państw Partnerstwa Wschodniego umożliwi ich integrację z Unią Europejską. Pogląd ten nie jest jednak podzielany przez większość elit rządzących w państwach partnerskich. Czy Unia Europejska znajdzie sposób, by promować taką wizję zmiany w państwach Europy Wschodniej w sytuacji, gdy inne modele rozwoju ukazują możliwość modernizacji gospodarczej bez demokratyzacji?

13 stycznia w krakowskim klubie Lokator udało się „oswoić” Kaukaz. Okazało się, że w czeczeńskich górach można zobaczyć tradycyjne swaty, w dagestańskiej wiosce wysłuchać rad, jak uniknąć spotkania ze złymi dżinami, a w Osetii wypić toast za Józefa Stalina.

13 stycznia, czwartek, godz. 18.00, Klub Lokator, ul. Krakowska 27, Kraków

Podczas spotkania zaprezentowane będą książka Iwony Kaliszewskiej i Macieja Falkowskiego Matrioszka w hidżabie oraz publikacja Partnerstwo Wschodnie – publikacji podsumowującej międzynarodowy projekt zrealizowany przez członków Instytutu Badań nad Cywilizacjami. Ponadto zaplanowano panel dyskusyjny o sytuacji społeczno-politycznej na Kaukazie z udziałem prof. Andrzeja Pisowicza, Iwony Kaliszewskiej i Małgorzaty Nocuń. Na zakończenie będzie można zobaczyć pokaz zdjęć z regionu Kaukazu.

Czego należy spodziewać się w 2011 roku po unijnej polityce wobec Europy Wschodniej? Jakie procesy polityczne na agendzie UE będą miały znaczenie dla państw wschodnioeuropejskich i jakie dylematy się z tym wiążą?

Argumenty moich adwersarzy są zaś z punktu widzenia wymogów polityki praktycznej całkowicie kontrproduktywne. Czy można bowiem cokolwiek osiągnąć, jeśli się założy, że nic się nie da zrobić, jeśli z góry się wie, że Rosji nie można zmienić?

Przygotowany przez polsko-rosyjską grupę ekspertów raport trudno nazwać dokumentem o charakterze strategicznym. Planowanie strategiczne jest bowiem procesem nakierowanym na określenie i realizację wspólnie uzgodnionych dla instytucji lub państw celów.

Tezą wyjściową przedłożonej w raporcie propozycji jest obowiązek przyjęcia przez Rosję pewnych europejskich standardów. Nawet jeśli z naszej (unijnej) perspektywy takie rozwiązanie jest korzystne dla obu stron, nie musi być za takie uważane przez rosyjską elitę władzy.

Pewnie jest w tym wiele prawdy, że soft power Partnerstwa Wschodniego jest wciąż za mało atrakcyjny. Niemniej jednak krytycy pomijają kluczowy element tej układanki: w brukselskiej biurokracji trudno z poziomu negacji przejść do sfery hurraoptymistycznej afirmacji.

Rosja ma dostateczną liczbę for współpracy z Zachodem. Ma też cztery wspólne przestrzenie UE-Rosja. Zanim zaproponujemy jej następne struktury i następne fora współpracy, dobrze byłoby przekonać się, że w ramach już istniejących działa ona zgodnie z duchem integracji europejskiej i wartościami promowanymi przez Unię Europejską.

Czy Rosja powinna włączyć się w proces integracji europejskiej w oparciu o model wypracowany przez Norwegię i Szwajcarię? Czy za naszego życia uda się przejechać z Lizbony do Władywostoku bez kontroli paszportowej?
 
Przeczytaj o tym w dyskusji na temat najnowszego raportu pt. Partnerstwo Wschodnie i nowy impuls dla stosunków UE-Rosja .

Komentarz Andrzeja Szeptyckiego: „Wariant norwesko-szwajcarski zdaje się zakładać – zgodnie z zasadami wspólnego rynku – swobodę przepływu towarów, usług, kapitału i ludzi (siły roboczej). Trudno to sobie wyobrazić przy istniejących obecnie w Rosji warunkach prowadzenia działalności gospodarczej.”

Wywiad ze Sławomirem Dębskim: „Naszym zdaniem, inicjatywy takie jak Partnerstwo Wschodnie czy Synergia Czarnomorska mogłyby być przez Rosję i inne państwa Europy Wschodniej postrzegane jako służące przyspieszeniu procesu takiej harmonizacji, a więc sprzyjające modernizacji całej Europy Wschodniej.”

Komentarz Przemysława Żurawskiego vel Grajewskiego: „Rosja ma dostateczną liczbę for współpracy z Zachodem. Ma też cztery wspólne przestrzenie UE-Rosja. Zanim zaproponujemy jej następne struktury i następne fora współpracy, dobrze byłoby przekonać się, że w ramach już istniejących działa ona zgodnie z duchem integracji europejskiej i wartościami promowanymi przez Unię Europejską.”

Komentarz Dominika Jankowskiego: „Pewnie jest w tym wiele prawdy, że soft power Partnerstwa Wschodniego jest wciąż za mało atrakcyjny. Niemniej jednak krytycy pomijają kluczowy element tej układanki: w brukselskiej biurokracji trudno z poziomu negacji przejść do sfery hurraoptymistycznej afirmacji.”

Komentarz Elżbiety Kacy: „Rosja to już nie niedźwiedź grizzli, ale raczej miś panda na wymarciu, siedzący, niestety, na atomowej poduszce.”

Komentarz Olgi Nadskakuły: „Tezą wyjściową przedłożonej w raporcie propozycji jest obowiązek przyjęcia przez Rosję pewnych europejskich standardów. Nawet jeśli z naszej (unijnej) perspektywy takie rozwiązanie jest korzystne dla obu stron, nie musi być za takie uważane przez rosyjską elitę władzy.”

Komentarz Katarzyny Pisarskiej: „Przygotowany przez polsko-rosyjską grupę ekspertów raport trudno nazwać dokumentem o charakterze strategicznym. Planowanie strategiczne jest bowiem procesem nakierowanym na określenie i realizację wspólnie uzgodnionych dla instytucji lub państw celów.”

Komentarz Łukasza Adamskiego: „Argumenty moich adwersarzy są zaś z punktu widzenia wymogów polityki praktycznej całkowicie kontrproduktywne. Czy można bowiem cokolwiek osiągnąć, jeśli się założy, że nic się nie da zrobić, jeśli z góry się wie, że Rosji nie można zmienić?”

Naszym zdaniem, inicjatywy takie jak Partnerstwo Wschodnie czy Synergia Czarnomorska mogłyby być przez Rosję i inne państwa Europy Wschodniej postrzegane jako służące przyspieszeniu procesu takiej harmonizacji, a więc sprzyjające modernizacji całej Europy Wschodniej.

Wariant norwesko-szwajcarski zdaje się zakładać – zgodnie z zasadami wspólnego rynku – swobodę przepływu towarów, usług, kapitału i ludzi (siły roboczej). Trudno to sobie wyobrazić przy istniejących obecnie w Rosji warunkach prowadzenia działalności gospodarczej.

Sytuację komplikuje też jeden czynnik w relacjach Europy Wschodniej z Unią Europejską. Otóż Partnerstwo Wschodnie zakłada współpracę z krajami niedemokratycznymi, a więc Unia milcząco przyjęła zasadę „wolnoć Tomku w swoim domku”, innymi słowy: „suwerennej demokracji” – artykuł Andrzeja Brzezieckiego dla „Rzeczpospolitej”.

Obecnemu systemowi doskwierają przede wszystkim dwie kwestie: brak przygotowania administracji, odpowiednich procedur i odpowiednio rozwiniętej strategii oraz legislacji w danej polityce sektorowej, jak również brak pomysłu ze strony Unii Europejskiej na efektywne wsparcie wschodnioeuropejskich rządów.

28 listopada odbędą się przedterminowe wybory parlamentarne w Mołdawii. Unia Europejska, a zwłaszcza niektóre kraje członkowskie, jak Polska, z zainteresowaniem i dużymi nadziejami oczekują na wyniki i rozwój sytuacji w tym państwie po wyborach.

15 października, piątek, godz. 10.00, Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera, ul. Westerplatte 11, Kraków

W jakim stopniu koncepcja Partnerstwa Wschodniego jest utopią, a w jakim stopniu może posłużyć jako narzędzie polskich interesów na Wschodzie?

Posłowie do Parlamentu Europejskiego mogą stanowić na czas polskiej prezydencji w Unii Europejskiej doskonały kanał komunikacyjny w promowaniu priorytetów dotyczących stosunków ze Wschodem.

Komisja Europejska ma duży problem ze stworzeniem systemu pomocowego w Europie Wschodniej, efektywnie angażującego organizacje pozarządowe.

27 maja, czwartek, godz. 8.15, UW