2-7 września, Mińsk, Homel, Witebsk, Mohylew, Brześć

Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego, Instytut Polski w Mińsku, Konsulat Generalny Polski w Brześciu, Centralna Biblioteka Naukowa im. Jakuba Kołasa w Mińsku zapraszają na cykl spotkań z twórczością laureata Literackiej Nagrody Nobla Czesława Miłosza w setną rocznicę urodzin poety.

Udział wezmą: Krzysztof Czyżewski, Andrej Chadanowicz, Małgorzata Nocuń, Jan Andrzej Dąbrowski i zespół Racjonalna Dieta.

24, 25 i 27 sierpnia 1991 roku uzyskiwały niepodległość odpowiednio Ukraina, Białoruś oraz Mołdawia. Trzy państwa niegdyś wchodzące w skład Związku Radzieckiego. Chociaż są one do siebie podobne, to jednak przez ostatnie dwadzieścia lat rozwijały się niezależnie od siebie i – w różnym stopniu – od Centrum. Co działo się przez ten okres? Jakie nasuwają się refleksje? I co w przyszłości czeka Ukrainę, Białoruś i Mołdawię?

Paweł Wołowski: „Nie dając demokracji ani państwa prawa w wydaniu zachodnim, niepodległość zainicjowała niezależny byt państwowy, który – z perspektywy dwudziestu lat istnienia – odznacza się trwałością i stabilnością. Ukraina i Białoruś nie są państwami sezonowymi i będą, jak można sądzić, sąsiadami Rzeczpospolitej przez długie dekady”.

Ołeksandr Paschawer: „Wielu uważa, że jeśliby prezydent Leonid Kuczma prowadził inną politykę, to na Ukrainie sytuacja rozwinęłaby się jak w Czechach czy Polsce. (…) Jestem przekonany, że jeśli Kuczma spróbowałby działać inaczej, to nie rozmawialibyśmy dzisiaj o Ukrainie, bo nie istniałoby takie państwo. Ono powstało na skutek łańcucha wydarzeń, których nie można było zmienić”.

Tomasz Kułakowski: „Do utrwalenia dominacji Moskwy nad Dnieprem przyczyniła się Unia Europejska. W zachęcaniu Ukrainy do transformacji na wzór środkowoeuropejski nie zrobiła nic albo niewiele. Nie zaproponowała stowarzyszenia, o perspektywie członkostwa nie wspominając, odgrodziła się nową, szengeńską kurtyną, wprowadziła upokarzające wizy”.

Andrij Bondar: „Sekret ukraińskiej zależności od Rosji polega nie tylko na naszej gazowej narkomanii, a przede wszystkim na tradycyjnej mentalnej niezdolności do odejścia od poradzieckiego dyskursu, gdzie wszystko rozwiązuje się przez ustne porozumienia, rejderstwo, protekcjonizm i zależność sądów od władzy. Najmniejsza modernizacja państwa (...) dla ukraińskich elit oznaczałaby tylko jedno: totalne zniszczenie”.

Piotr Andrusieczko: „Po dwudziestu latach widać na Ukrainie wyraźne zmęczenie obecnymi elitami politycznymi. Większość dzisiejszych figur politycznych jest na scenie od lat dziewięćdziesiątych XX wieku i dla wielu Ukraińców różnice pomiędzy poszczególnymi formacjami politycznymi są wyłącznie formalnej natury. Świadczy o tym wzrost liczby zwolenników głosowania »przeciw wszystkim« – niektóre badanie szacują ich liczbę na około 20 procent”.

Aleksander Kwaśniewski: „W ukraińskich warunkach – bez względu na barwy partyjne – nie da się prowadzić innej polityki niż balans między Rosją a Unią Europejską. Nie krytykuję władz Ukrainy za to balansowanie, natomiast niedostatkiem tej polityki jest brak zdefiniowania głównego celu. Myśmy sobie powiedzieli, że chcemy być członkiem Unii Europejskiej i NATO. Ukraina ciągle się waha, ale ten rok może być przełomowy”.

Piotr Pogorzelski: „Przyjeżdżający na Ukrainę Polacy często narzekają i konstatują: »poradziecki syf, bieda, kiła i mogiła«. (...) Tak, nie ma wątpliwości, że nasz kraj jest bogatszy, tylko zastanówmy się, czy gdyby nie pomoc Unii Europejskiej, to nasza wieś wyglądałaby lepiej od ukraińskiej, czy polskie drogi, na które i tak narzekamy, byłyby lepsze od tych, które są na Ukrainie?”.

Małgorzata Nocuń: „W tej historii brak romantycznej walki i wzniosłych uczuć: dwadzieścia lat temu Białoruś nie miała wyjścia, ogłosiła niepodległość, bo zmienił się otaczający ją świat. Większość społeczeństwa modliła się, żeby Sojuz przetrwał, i bała się nowego”.

Kamil Kłysiński: „O ile sam fakt umocnienia się niepodległej Białorusi i uformowania – w dużej mierze pod wpływem propagandy państwowej – świadomej oraz patriotycznie nastawionej większości społeczeństwa można uznać za sukces, o tyle już treść tego państwa można zaliczyć do porażek”.

Kamil Całus: „Mołdawia po dwudziestu latach niepodległości to kraj sprzeczności, niepewności i ciągłej zmiany. Mimo to, jak się wydaje, ta młoda republika przeszła już najtrudniejszy okres. Zdołała wychować pokolenie, które potrafiło dokonać pierwszej od lat manifestacji politycznej i wpłynąć na bieg historii swojego kraju”.

W tej historii brak romantycznej walki i wzniosłych uczuć: dwadzieścia lat temu Białoruś nie miała wyjścia, ogłosiła niepodległość, bo zmienił się otaczający ją świat. Większość społeczeństwa modliła się, żeby Sojuz przetrwał, i bała się nowego.

Znam Rosję. Najlepiej poznałem ją na wojnie. Tylko tam, gdzie leje się krew, można zobaczyć kłamstwa i wady rosyjskiego reżimu. Tam się wszystko koncentruje: problemy społeczne, konflikty. Wszystko kipi z krwią i kiszkami na zewnątrz.

Политика, касающаяся Восточной Европы, должна стать ведущим мотивом грядущего польского председательства в Евросоюзе. Мы не должны при этом настраиваться на тональность ментора. Таким образом, понятие «польская восточная политика» употреблять можно, но сама эта политика обязана быть разнородной – przekład rozmowy Małgorzaty Nocuń i Krzysztofa Burnetki z Aleksandrem Kwaśniewskim w „Nowej Polszy”.

29 czerwca, środa, godz. 18.00, sala multimedialna, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, pl. Małachowskiego 3 (wejście od ul. Burschego), Warszawa

Temat dyskusji odwołuje się do tytułu głośnego programu telewizyjnego o Polsce. Dzieje się to po to, by zasugerować, że jeżeli chcemy zrozumieć dzisiejszą Białoruś, musimy na nią spojrzeć w kontekście stosunków z innymi krajami, a zwłaszcza z Polską.

Goście: Kwiatkowska, Liubimau, Nocuń

„Nowa Europa Wschodnia” i Instytut Wschodnich Inicjatyw byli organizatorami spotkania „Putin czy Miedwiediew: ostatnia prosta”, które odbyło się 18 maja w Krakowie w kawiarni Café Szafé. Zaproszeni goście rozważali możliwości rozwoju sytuacji w Rosji w okresie przedwyborczym.

Wydawanie „Ukrainy Moderny” to była walka o każdy numer. Muszę powiedzieć, że po tych kilku latach o wiele lepiej wiem, czym jest życie intelektualne na Ukrainie i czym jest wydawanie pisma w tym kraju.

13 stycznia w krakowskim klubie Lokator udało się „oswoić” Kaukaz. Okazało się, że w czeczeńskich górach można zobaczyć tradycyjne swaty, w dagestańskiej wiosce wysłuchać rad, jak uniknąć spotkania ze złymi dżinami, a w Osetii wypić toast za Józefa Stalina.

DEBATA. O Aleksandrze Łukaszence, białoruskiej opozycji, grudniowych wyborach prezydenckich, a także przyszłości naszego sąsiada dyskutowano wczoraj w Krakowie podczas spotkania „Białoruś po wyborach. W co gra Łukaszenka?”.

13 stycznia, czwartek, godz. 18.00, Klub Lokator, ul. Krakowska 27, Kraków

Podczas spotkania zaprezentowane będą książka Iwony Kaliszewskiej i Macieja Falkowskiego Matrioszka w hidżabie oraz publikacja Partnerstwo Wschodnie – publikacji podsumowującej międzynarodowy projekt zrealizowany przez członków Instytutu Badań nad Cywilizacjami. Ponadto zaplanowano panel dyskusyjny o sytuacji społeczno-politycznej na Kaukazie z udziałem prof. Andrzeja Pisowicza, Iwony Kaliszewskiej i Małgorzaty Nocuń. Na zakończenie będzie można zobaczyć pokaz zdjęć z regionu Kaukazu.

11 stycznia, wtorek, godz. 18.00, Księgarnia pod Globusem, ul. Długa 1, Kraków

W spotkaniu udział wezmą:
Małgorzata Nocuń (Nowa Europa Wschodnia)
Alaksandr Ivanavich (doktorant w Instytucie Historii UJ)
Aliaksei Shota (dziennikarz białoruski, obserwator wyborów prezydenckich 2010)

Łukaszenka tylko przez chwilę mógł czuć niepokój – kiedy plac zapełniał się demonstrantami. Ale okazało się, że jak zawsze „sytuacja jest pod kontrolą”: ludzi spałowano i odtransportowano do więzień.

Dlaczego na Białorusi nie może się odbyć przewrót podobny do Pomarańczowej Rewolucji na Ukrainie w 2004 r.? Czy satrapa będzie rządził wiecznie? Pytanie o przewrót nabiera aktualności szczególnie dziś, kiedy skala powyborczych protestów przerosła najśmielsze oczekiwania – komentarz Małgorzaty Nocuń dla „Tygodnika Powszechnego”.

2 grudnia, czwartek, godz. 19.00, Collegium Jana Pawła II, Aula Muzykologii, sala C 1031 (X piętro), Al. Racławickie 14, Lublin

Czy Europa Wschodnia stanie się podmiotem, czy cały czas będzie wyłącznie polem do rozgrywek Rosja-Zachód? Jakie idee przyświecają czasopismu „Nowa Europa Wschodnia”? Na te i inne pytania odpowiedzą goście Tomasza Stryjka: Małgorzata Nocuń, Jadwiga Rogoża i Andrzej Brzeziecki.

Andrzej Brzeziecki i Małgorzata Nocuń wraz z dwumiesięcznikiem „Nowa Europa Wschodnia” zostali nominowani w dziesiątej edycji Nagrody „Rzeczpospolitej” im. Jerzego Giedroycia.

5 listopada, piątek, godz. 18.00, Cafe Szafe, ul. Felicjanek 10, Kraków

Redakcja Nowej Europy Wschodniej zaprasza na spotkanie z Mykołą Riabczukiem.

Prowadzenie spotkania: Małgorzata Nocuń.

Mykoła Riabczuk jest ukraińskim intelektualistą i pisarzem. Podczas spotkania będzie promował swoją najnowszą książkę „Ogród Metternicha”, będącą zbiorem esejów o współczesnej Ukrainie.

Książka „Ogród Metternicha” do nabycia w sklepie internetowym Kolegium Europy Wschodniej.

W postępowaniu wobec Rosji nie ma żadnej zdrady, są jedynie gesty i chęć przełamania izolacji sąsiada. Polska musi prowadzić politykę zarówno wobec Ukrainy, jak i Rosji. Nie można tego traktować w duchu prometejskim, bowiem Ukraina od dwudziestu lat jest niepodległym państwem i o swojej przyszłości zadecyduje sama.

15 października, piątek, godz. 10.00, Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera, ul. Westerplatte 11, Kraków

W jakim stopniu koncepcja Partnerstwa Wschodniego jest utopią, a w jakim stopniu może posłużyć jako narzędzie polskich interesów na Wschodzie?

Wybory są testem dla białoruskiej opozycji. Pokazują, jaka część społeczeństwa chce oddać głos na kogoś innego niż Łukaszenka.

Niski stopień relacji Rosji z Polską oznaczał niską cenę ich popsucia. Jeśli teraz uda nam się podnieść cenę wzajemnych relacji – będzie to sukces - artykuł Małgorzaty Nocuń i Andrzeja Brzezieckiego dla Tygodnika Powszechnego.

Andrzej Brzeziecki i Małgorzata Nocuń, redaktorzy "Nowej Europy Wschodniej", zostali odznaczeni przez Ambasadę Ukrainy w RP za działalność na rzecz rozwoju i wspierania ukraińsko-polskiej współpracy informacyjnej.