new.org.pl

„Idąc za przykładem Donbasu”: Czy Rosja przygotowuje grunt pod pseudo-„referendum” na wschodzie Finlandii?

W Europie wiele się mówi o możliwej napaści Rosji na państwa NATO w ciągu najbliższych czterech – pięciu lat, zwykle w kontekście krajów bałtyckich albo Polski. A gdyby jednak pod ostrzałem znalazł się najnowszy nabytek Sojuszu? Pewne niepokojące tendencje uwidaczniają się już teraz.

Międzymorze

Ihar Melnikau

Kreml uderzył w historię Białorusi. Propaganda utorowała drogę represjom

Jeszcze w 2019 roku w jednej ze swoich publikacji pisałem o zagrożeniu, jakie dla Białorusi stanowiła rosyjska Fundacja Pamięć Historyczna, która działała pod dachem służb specjalnych Kremla. Już wtedy rzucała się w oczy działalność tej pseudonaukowej organizacji w celu stworzenia podstaw do pogorszenia stosunków Białorusi z Ukrainą i krajami bałtyckimi. Książka wywołała burzę negatywnych emocji ze strony szefa Pamięci Historycznej, Aleksandra Diukowa. I było to zrozumiałe, ponieważ ujawniłem w niej ważne punkty destrukcyjnej działalności tej wrogiej dla całej przestrzeni poradzieckiej organizacji. Wtedy nie wyobrażałem sobie skali działalności osób manipulujących faktami historycznymi i działających jako agenci wpływu Moskwy.

Jedwabny Szlak

Zuzanna Krzyżanowska

Strzelaniny odsłaniają kryzys tureckiego społeczeństwa. Władze wzmacniają kontrolę

W połowie kwietnia Turcją wstrząsnęły strzelaniny w szkołach na południu kraju. W dwóch atakach, następujących dzień po dniu, życie straciło łącznie 10 osób, a 35 zostało rannych. Te zdarzenia na krótko zjednoczyły miejscową opinię publiczną. W ich następstwie władze zapowiedziały wzmocnienie bezpieczeństwa w szkołach oraz jeszcze bardziej rygorystyczną regulację mediów społecznościowych.

Robotyzacja

Andrzej Zaręba

PODCASTY

Jarosław Kociszewski

Magazyn: Szaleństwo

Patrząc na świat, czy ten tuż za oknem, czy dalej, za granicą czy oceanem, mam wrażenie, że nie tak miało być. Na myśl ciśnie się piosenka Leszka Wójtowicza Czy to ja zwariowałem, czy świat oszalał. Stąd też wziął się tytuł siódmego numeru magazynu „NEW online” oraz prośba do autorów i autorek artykułów o odbudowanie nici porozumienia z wymykającą się nam rzeczywistością lub przynajmniej o uporządkowanie tego coraz bardziej skomplikowanego związku.

Międzymorze

Nikodem Szczygłowski

„Wciąż brakuje nam wiedzy o innych obok nas”. Słowenia nie rozumie migrantów

Najważniejszą częścią mojej tożsamości jest to, że jestem Boszniaczką. Tak się definiuję. Bardzo trudno jest mi powiedzieć, że jestem Słowenką, Czarnogórką lub Kosowianką, ponieważ w żadnym z tych krajów nie czuję się jak w domu. Zawsze podkreślam też, że jestem muzułmanką, bo to także jest coś, co mnie definiuje. Nigdy nie powiedziałabym, że jestem Słowenką, no może poza tym, że jestem słoweńską pisarką – mówi Selma Skenderović w rozmowie z Nikodemem Szczygłowskim.

Międzymorze

Selma Skenderović

Gdy dorosnę, będę Viktoriją [FRAGMENT KSIĄŻKI]

Hava jest Niesłowenką. Nazywają ją Arabką, uchodźcą, czefurką. Twierdzi, że Słoweńcy nigdy jej nie polubią. „Skąd wiecie, że jestem obca?” – pyta. Pisarka Selma Skenderović przemawia w imieniu dzieci migrantów. Przeciwstawia się nietolerancyjnej większości, naświetla problem niezrozumienia przez własną rodzinę, nauczycieli, całe społeczeństwo. Robi to jeśli nie dla własnego dobra, to dla tych, których czeka podobny los. Posłuchajmy, o czym milczy Hava.

Międzymorze

Ewa Wieżnawiec

"Teraz ziemia jest pusta, cicha i blada, jak martwa". Śmierć była tu codziennością [FRAGMENT KSIĄŻKI]

Przepełniona brutalnością, stratą i rozpaczą, opowieść odsłania realia codzienności mieszkańców, którzy zmagali się z biedą, terrorem i beznadzieją. Śmierć, głód i represje towarzyszyły każdemu dniu, a zioła, dawniej symbolizujące życie, dziś już nie rosną, tak jak nadzieja na lepszą przyszłość.

Międzymorze

Ihar Melnikau

Japonia szukała sojuszników przeciw ZSRR. Białorusini mieli pomóc rozbić imperium

W okresie międzywojennym intensywnie rozwijała się współpraca służb wywiadowczych II Rzeczypospolitej i Japonii. Wynikało to z faktu, że oba państwa miały wspólnego, niebezpiecznego sąsiada – Związek Sowiecki. Zarówno w Warszawie, jak i w Tokio zdawano sobie sprawę, że oba państwa prędzej czy później mogą zostać wciągnięte w działania wojenne przeciwko ZSRR, do czego należy się odpowiednio przygotować. W tym kontekście zarówno Polska, jak i Japonia stawiały na wykorzystanie antysowieckich nastrojów wśród przedstawicieli grup etnicznych zamieszkujących Związek Sowiecki, w tym Białorusinów.

Jedwabny Szlak

Klaudia Khan

Morele pozwalały przeżyć w księstwie Hunzy. Nieufnie potraktowano tam polskiego badacza

Górskie księstwo Hunzy, aż do 1978 roku tak izolowane, że na przednówku jego mieszkańcy regularnie cierpieli głód, zawsze przyciągało uwagę podróżników. Jedni byli brani za agentów carskiej Rosji, inni próbowali zaszczepiać jego mieszkańców przed komunizmem.

Międzymorze

Tomasz Otocki

Drony odstraszyły turystów od Łatgalii. Region walczy o uratowanie sezonu

W pierwszej połowie maja na teren wschodniej Łotwy wleciały ukraińskie drony, które zrobiły sporo zamieszania. Wiele mediów posuwało się nawet do interpretacji, że obaliły one centrowy rząd premierki Eviki Siliņi. Kryzys dronowy zbiegł się z przygotowaniami do wakacyjnego wypoczynku. Pod koniec maja łotewski portal LSM poinformował, że w hotelach i pensjonatach anulowano nawet 60% rezerwacji. Czy Łatgalia podniesie się po uderzeniu w lokalny przemysł turystyczny?

Międzymorze

Karolis Kaupinis

Imperium nie znika wraz z granicami. Kolonia wciąż nosi je w sobie

„Metropolia stara się podkreślić w historii kolonii, że jej istnienie bez właściciela jest pewnego rodzaju anomalią. Intensywnie przekonuje, że kolonia bez metropolii nigdy nie istniała, zmieniały się tylko jej metropolie, a jeśli nawet istniała, to była to jakaś inna struktura, z którą kolonia nie ma nic wspólnego. Jeśli kolonia ma historię, w której metropolia przez dłuższy czas nie pełni roli metropolii, wówczas metropolia podejmuje wysiłki, aby przepisać historię tak, aby nie była już historią kolonii. Bez metropolii kolonia nigdy nie istniała politycznie. Bez metropolii kolonia jest tylko plemieniem lub zwierzęciem – potrzebuje gospodarza. Głos polityczny kolonii metropolia najczęściej nazywa szczekaniem” – pisze w swoim eseju, oryginalnie wygłoszonym podczas 8. Forum w Nidzie we wrześniu 2025 roku litewski reżyser i scenarzysta Karolis Kaupinis.