new.org.pl

Książka autorstwa rosyjskiego historyka Ilji Wieniawkina pt. Cerkiew wojny. Ludzie i ich idee, dzięki którym możliwa była rosyjska inwazja stanowi próbę wyjaśnienia wojny nie przez wydarzenia, lecz przez ludzi i idee. Wydana w grudniu 2025 roku przez Wydawnictwo Meduza, przy wsparciu StraightForward Foundation, od razu nakreśla ramy dyskusji: to tekst, który raczej nie mógłby się pojawić we współczesnej rosyjskiej sferze publicznej.

Ukraina

Marek Kozubel

Konflikt z Iranem podnosi ceny ropy. Kijów wykorzystuje chaos i wzmacnia swoją pozycję

Izraelsko-amerykański atak na Iran okazał się dla wielu państw, nie tylko Bliskiego Wschodu, niemiłym zaskoczeniem. Szczególnie dotkliwa była jednak irańska odpowiedź – ostrzał terytorium sąsiadów i państw Zatoki Perskiej, a także działania zagrażające żegludze przez Cieśninę Ormuz. Skutkiem wojny jest wzrost cen ropy naftowej i gazu, inflacja, ograniczenie dostępu do siarki oraz zagrożenie dla turystyki w Zatoce. Wojna wywiera wpływ również na Ukrainę, która wciąż broni swojej niepodległości. Otwiera też przed Kijowem szereg nowych możliwości.

Międzymorze

Ihar Melnikau

Prorok, którego nie usłyszano. Białoruski poeta podzielił losy kraju

Kiedy siedziałem w więzieniu, podczas jednego z przesłuchań śledczy nagle zapytał mnie: „Co pan sądzi o Jance Kupale?”. „Ten człowiek był oddanym białoruskim patriotą… Ale chyba pomylił się z wyborem strony” – odpowiedziałem. Nie wróciliśmy już do tego pytania, ale w kolonii przeczytałem po raz drugi w życiu sztukę Janki Kupały (właśc. Iwan Łucewicz) pt. „Tutejsi” („Tutejszyja”). Gdy ją czytałem, chciało mi się płakać. Nie, nie dlatego, że byłem za kratami. Dlatego że autor wspomnianego dzieła na początku XX w. ostrzegał Białorusinów przed obojętnością wobec kształtowania się białoruskiej świadomości narodowej. Wówczas go nie usłyszano. Również obecnie nie wyciągnięto żadnych wniosków z wydarzeń lat 30. Tymczasem Kupała przewidział tragedię białoruskiej inteligencji, która w przyszłości miała zaważyć na rozwoju tożsamości narodowej Białorusinów. Co więcej,

Misja bliskiego wsparcia

Andrzej Zaręba

PODCASTY

Jarosław Kociszewski

NEWs: Zmiana władzy na Węgrzech. Nadzieje i pułapki

Po 16 latach rządów Viktora Orbána władza na Węgrzech przechodzi w ręce Petera Magyara i partii TISZA. Czy to rzeczywisty demontaż nieliberalnego systemu, czy tylko zmiana frontmana? Dominik Hejj wyjaśnia przyczyny wyborczej porażki Fideszu i znaczenie mobilizacji młodych wyborców. Otwarte pozostaje kluczowe pytanie o głębokość zmiany w państwie, które przez lata było symbolem władzy „zabetonowanej”.

Międzymorze

Ihar Melnikau

Bolszewicy likwidowali rząd BRL. Stworzyli „czerwoną” Białoruś

1 stycznia 1919 r. w Smoleńsku ogłoszono po raz pierwszy utworzenie Socjalistycznej Sowieckiej Republiki Białorusi. Jednak już 19 stycznia ze składu republiki zostały wyłączone obwody: witebski. mohylewski i smoleński. 27 lutego powołano Litewsko-Białoruską Socjalistyczną Republikę Rad, która istniała zaledwie kilka miesięcy. W czasie wojny polsko-bolszewickiej terytorium Białorusi stało się areną ostrej konfrontacji między bolszewikami a Polakami.

Kaukaz

Patryk Kulpok

Dubaj przestaje być „złotą klatką” dla europejskich przestępców. Wcześniej oferował bezkarność

Przez lata Dubaj był dla Europejczyków synonimem luksusowego azylu, miasta, w którym osoby podejrzewane o handel narkotykami, pranie pieniędzy czy kierowanie zorganizowanymi grupami przestępczymi mogły żyć „na widoku”, inwestować w nieruchomości i budować kontakty z dala od europejskich organów ścigania. Holenderscy dziennikarze śledczy Chiel Timmermans i Yelle Tieleman na łamach dziennika „AD” opisali fenomen Dubaju jako „złotą klatkę” – miejsce oferujące wygodę i pozorną bezkarność, lecz coraz częściej będące tylko etapem do zatrzymania i odesłaniem do Europy.

Kaukaz

Julia Krajcarz

Afera uderza w rodzinę prezydencką. Tajemnice napędzają odwet

Po zwycięstwie w tzw. drugiej wojnie karabachskiej jesienią 2020 roku pozycja prezydenta Azerbejdżanu Ilhama Alijewa i jego odbiór w społeczeństwie uległy umocnieniu i stabilizacji. Jednak brak realnej poprawy warunków życia, postępująca drożyzna oraz wciąż zamknięte (od czasu pandemii COVID-19) granice lądowe zaczęły kruszyć ten wizerunek. Ponadto procesy, aresztowania i więzienie dziennikarzy oraz działaczy społecznych sprawiły, że z biegiem lat nimb zwycięskiego wodza przestał wystarczać, by utrzymać społeczne poparcie. W ten pogarszający się klimat wpisały się działania więzionego już w przeszłości niezależnego dziennikarza Mehmana Husejnowa. W swoich mediach społecznościowych uderzył on w obraz zgodnej i wzorcowej rodziny Alijewów.

Międzymorze

Mateusz Chudziak

Rożawa miała być alternatywą dla państwa. Upadła w starciu z realną polityką

Na początku stycznia 2026 r. armia syryjska rozpoczęła Blitzkrieg wymierzony w jednostki wojskowe syryjskich Kurdów, których siły i administracja w szczytowym momencie (lata 2017-2018) kontrolowały około 25 proc. terytorium kraju. W ciągu kolejnych trzech tygodni zbudowane na komunitariańsko-anarchistycznych fundamentach parapaństwo kurdyjskie, wcześniej wsławione skuteczną walką z Państwem Islamskim i cieszące się protekcją amerykańską, w praktyce przestało istnieć. Tym samym zakończył się trwający od 2012 r. epizod Rożawy, w którym realizowano jeden z najbardziej szalonych projektów politycznych nie tylko w dziejach Bliskiego Wschodu, ale i być może całej najnowszej historii powszechnej.

Międzymorze

Maciej Malinowski

Mitrowica pozostaje podzielona. Mieszkańcy wciąż nie odnajdują wspólnego języka

Mitrowica była dosyć spokojnym miastem, ale do gry wkroczyła wielka polityka i podzieliła je na dwie części. Może jednak jest szansa, by coś się zmieniło. Świat zajmują podobno poważniejsze konflikty, a ludzie potrzebują impulsu gospodarczego.

Międzymorze

Nikodem Szczygłowski

Wybory w Słowenii na tle wielkich afer. W małym kraju ujawniają się konflikty wielkiego świata

Słoweńskie wybory parlamentarne, przez wielu obserwatorów określane jako „przełomowe”, poprzedziła wyjątkowo brutalna kampania wyborcza, naznaczona wielkimi skandalami. Dotyczyły one nie tylko wewnętrznej korupcji, ale i zagranicznych wpływów. Na ich tle pogłębia się polityczna i społeczna polaryzacja, a wyniki głosowania z 22 marca nie wskazały jednoznacznego zwycięzcy.

Rosja

Stasia Budzisz

Sukcesy i porażki Putina nie mają znaczenia. Przyszłość jest straszniejsza niż teraźniejszość

– Przyszłość jest straszniejsza niż teraźniejszość – mówi rosyjski pisarz Siergiej Lebiediew w rozmowie ze Stasią Budzisz. W swojej powieści Biała Pani wraca do korzeni wojny w Donbasie i ostrzega przed tym, co już się dzieje – przemianą Rosji z czerwonego imperium w brunatny reżim. To rozmowa o zapomnianych ofiarach, pustych rytuałach pamięci, bezwzględności systemu i o tym, jak łatwo społeczeństwo można oswoić z każdą formą zła.

Ideologia spaja państwo Putina. Wieniawkin pokazuje mechanizm wojny

Konflikt z Iranem podnosi ceny ropy. Kijów wykorzystuje chaos i wzmacnia swoją pozycję

Prorok, którego nie usłyszano. Białoruski poeta podzielił losy kraju

NEWs: Zmiana władzy na Węgrzech. Nadzieje i pułapki

Bolszewicy likwidowali rząd BRL. Stworzyli „czerwoną” Białoruś

Dubaj przestaje być „złotą klatką” dla europejskich przestępców. Wcześniej oferował bezkarność

Afera uderza w rodzinę prezydencką. Tajemnice napędzają odwet

Rożawa miała być alternatywą dla państwa. Upadła w starciu z realną polityką

Mitrowica pozostaje podzielona. Mieszkańcy wciąż nie odnajdują wspólnego języka

Wybory w Słowenii na tle wielkich afer. W małym kraju ujawniają się konflikty wielkiego świata

Sukcesy i porażki Putina nie mają znaczenia. Przyszłość jest straszniejsza niż teraźniejszość